BÜLTEN YAZILARI — 27 Haziran 2012 at 21:24

Ticari uzay uçuşlarında tıbbi değerlendirmeler yeterli mi?

by

Bugüne kadar 500 civarında insan uzaya çıktı. Bunların çoğu astronot, kozmonot ve bilim adamlarıydı. Bu grubun seçiminde sağlık nitelikleri çok önemsenmektedir. Ticari uzay uçuşlarına katılanlar için ise birinci öncelik sağlık değil zenginliktir (Flight opportunities based on wealth, not health). Uzay turizmi seferlerine katılan zengin insanların bazı tıbbi rahatsızlıklarının uzayda nasıl bir seyir göstereceği; uzaya fırlatılış, dönüşteki iniş bölgeleri ile, uzayda bulundukları araç içinde acil durumlarda sağlanacak tıbbi desteğin yeterliliği şüpheli görülmektedir (1).

Ancak uzaya ticari uçuşlar pazarlayan Virgin Galactic şirketi, programa alınan kişilerin hastalık durumlarını değerlendirdiklerini, tüm tıbbi tetkiklerinin yapıldığını ve G eğitimine dahi alındıklarını belirtmektedir. G eğitiminin anti-G germe manevralarını da kapsadığı, 3,5 Gz ve 6 Gx uygulandığı, katılanların %91′inin bu testleri geçtiği rapor edilmiştir (3). Ama Malezya’nın ilk uzay adamı seçim prosedüründeki rakamlara göz atıldığında, turistik- ticari uçuşlara ait tıbbi kriterlerin ne kadar gevşek olduğu anlaşılabilir: Malezya ilk uzay adamını (Angkasawan) 10 Ekim 2007 tarihinde Rusların Soyuz-11 aracıyla uluslar arası uzay istasyonuna göndermişti. Uzay adamı seçim süreci 2003 yılında başlamış ve başvuran 11,245 hevesli kişi sayısı ilk etapta 426′ya indirilmişti. Tıbbi muayenelere, psikolojik değerlendirmelere, irtifa ve G toleransı testlerine tabi tutulan bu adayların sayısı elenenlerle giderek azalmış; sırasıyla 59, 27, 8 ve 4′e düşmüştü. Rusya’daki nihai testlerde 1 doktor ve 1 de yedek uzay adamı belirlenmişti (2). (Rusya’nın Datuk Dr Sheikh Muszaphar Shukor Sheikh Mustapha‘yı 18 ay eğitip uzaya götürmesinin karşılığı, Malezya’nın Rusya’ya sipariş ettiği savaş uçaklarıydı. Böyle bir anlaşma olmasaydı Ruslara bu seyahat için ödenecek para 30 milyon $ olacaktı. Malezya uzaya çıkan ülkeler sıralamasında 35., Dr. Muszaphar ise uzaya çıkan ilk müslüman oldu; ancak 6 aydan kısa kaldığı ve pilot olmadığı için astronot statüsü kazanamadı.)

Kaynaklar:

  1. Hamilton DR, McDonald V. What medical support should commercial space flight companies provide at their launch and landing facilities? AsMA 79th Annual Scientific Meeting, 2008 Boston, Abs. #325
  2. Kamarulzaman MR, Mat Jusof Z, et al. Medical selection process of the Malaysian Angkasawan Programme. AsMA 79th Annual Scientific Meeting, 2008 Boston, Abs. #329
  3. Vanderploeg JM, Hamilton RJ, Tizard J. Medical clearance for G-training of commercial space flight participants. AsMA 79th Annual Scientific Meeting, 2008 Boston, Abs. #327

Çeviri: Doç. Dr. Muzaffer Çetingüç

Yorumlar