BÜLTEN YAZILARI — 08 Temmuz 2012 at 11:53

Sivil Havacılıkta Gece Görüş Gözlükleri Kullanımı

by

FAA tarafından GGG kullanımı için ilk lisans (STC-Supplemental Type Certificate) 29 Ocak 1999 tarihinde sivil bir acil ambulans helikopter servisine verilmiştir. Bu tarihten itibaren FAA 40′tan fazla helikopter modelinde kullanılacak GGG’ler için en az 55 lisans üzerinde çalışmıştır. Bu cihazların kullanımı sivil helikopterde hızla yayılmıştır. STC sertifikasının alınabilmesi için operatör şirket tarafından pilot ve diğer mürettebatın seçilmesi ve eğitimleri, hava aracının aydınlatma modifikasyonları ve GGG bakımları konusunda FAA gereksinimleri karşılanması gerekmektedir.

GGG’nin çalışma prensipleri video kameraya benzer. Temel ilke, kullanıcının sahneyi direkt olarak görmeden, elektronik bir görüntüsünü izlemesidir. GGG elektro-optikal bir sensördür; optik lensleri ve elektronik görüntü yoğunlaştırıcısını kapsar. Mevcut elektromanyetik enerjiyi arttırarak yeterince aydınlanmayan loş ışıklı ortamdan bir görüntü oluşturulur. Enerji spektrumunun gözle görülebilen kısmından faydalanan video kameranın aksine, GGG görünür ışık ve yakın infrared spektrumundaki insan gözünün göremediği kısımları değerlendirebilme kabiliyetindedir.

GGG’nin avantajları:

En önemlisi, durum muhakemesi yeteneğini yükseltir ve kaza-kırım olasılığını azaltır. Gece çıplak gözle görme keskinliği yaklaşık 20/200 iken; GGG yardımıyla bu oran 20/30, bazı vakalarda gözlüğün özelliklerine ve çevresel faktörlere bağlı olarak 20/25 düzeylerine kadar iyileştirilir. Görme keskinliğindeki bu artış sonucu bazı farklı faktörlere bağlı olarak gece şartlarındaki durum farkındalığı (SA) düzeyi daha da yükselir. Bu faktörler arasında:

  • Arazi ve objeleri fark etmek ve kaçınmak,
  • Yakındaki diğer hava araçlarını görmek ve kaçınmak,
  • Normalde göz tarafından kullanılamayan yakın infrared enerjinin kullanımı,
  • Görsel seyrüsefer yeteneğinde iyileşme,
  • Kalkış ve inişin harici aydınlatma referansları olmadan yapılabilmesi,
  • Hava şartlarının görülmesi ve kaçınmak sayılabilir.

Dezavantajları:

GGG’nin önemli faydalarına rağmen birtakım problemlere de neden olabilmektedir. Dezavantajlarından bazıları şunlardır:

  • Görme alanın azalması (yaklaşık 40º),
  • Mesafe tahmininde bozulma,
  • Renk ayrımının kaybolması,
  • Kötü hava koşulları ya da aydınlanma değişikliklerine bağlı görme keskinliğinin azalması,
  • Uçucu Vertigosu (SD) ihtimalini arttırması,
  • GGG’nin ağırlığı ve kaska bağlı boyun bölgesinde gerilme ve travmalar,
  • İş yükü artışına bağlı yorgunluk,
  • GGG ile uyumlu olmayan ışık kaynakları çevresinde geniş halkaların hissedilmesi…

FAA’in Bakışı

FAA’in tıbbi bakış açısına göre Bölüm 67 içinde GGG kullanımının ele alınması gerekli değildir, ama AME’lerin hatırlaması gereken anahtar noktalar vardır:

  • Pilotlar mutlaka lisans sınıflarının gerektirdiği görme derecelerine sahip olmalıdır.
  • GGG’nin optik parçası odaklama yeteneğine sahip olmasına rağmen düzeltici lenslerin yerine geçemez. Pilotlar lisanslarının gerektirdiği görsel standartlara ulaşabilmek için düzeltici lensler kullanmalıdır.
  • Düzeltici gözlükler GGG ile kullanılabilirler.
  • Refraktif cerrahi GGG’nin kullanımına engel teşkil etmez.
  • Federal Yönergenin 67. Bölümünün 14. Fıkrasına göre, görüş düzeyi düzeltici lensler olsun ya da olmasın, standartları karşıladığı sürece, pilotun GGG gibi ekipmanlarla yardımlı görüşü 20/20 oranında olmasa bile kabul edilebilir.

Oklahoma’daki Sivil Hava-Uzay Tıbbı Enstitüsü (CAMI) pilotlara ve havacılık fizyolojisi eğitimine başvuran kişilere, GGG uygulamalarını pratik olarak gösterebileceği bir Gece Görüş Eğitimi Laboratuarı kurmuştur.

Hazırlayan: Dr. Süleyman METİN. GATA Hava Uzay Hekimliği AD.

Yorumlar