BÜLTEN YAZILARI — 08 Temmuz 2012 at 12:43

Uçak kaçırma eylemleri

by

Uçak kaçırma eylemleri, sesini dünyaya duyurmak isteyen eylemciler için oldukça etkili bir yöntem gibi görünmüştür. Rusya-Çeçenistan, ABD-Küba ve benzer gerginlikler sonrasında uçak kaçırma eylemleri olmuştur. En son uçak kaçırma eylemi de 2009 Ağustos ayında Çin’in Urumçi bölgesinde gerçekleşen olayların bir yansıması olarak düşünülmektedir. Dünyanın yeni miladı 11 Eylül 2001 günü New York’daki ikiz kulelere yapılan terör saldırısı da kayıtlara uçak kaçırma eylemi olarak geçmiştir.

Uçak kaçırma olaylarının bir kısmı doğrudan terör eylemi olarak gerçekleştirilmiş, uçak patlayıcılarla infilak ettirilerek yolcular katledilmiştir. (21 Aralık 1988 günü Londra-New York seferini yapan Pan-Am’ın Boeing-747 uçağına bomba koyarak 10 bin metre irtifada patlatan Libya’lı ajan El Migrahi’nin yarattığı Lockerbie faciasında 270 kişi ölmüştü.) Fidye ya da siyasi mesaj verme amaçlı eylemlerden çoğunda uçaklara ve yolculara zarar verilmemiştir. Bugün havalimanlarında bulunan gelişmiş güvenlik teknolojileri sayesinde, uçak kaçırma eylemleri çok azalmıştır. Son eylemlerin büyük bir kısmı boş tehditlerle ya da maket silah benzerleriyle yapılmıştır.

Uçak kaçırma eyleminin İngilizcesi “Hijacking“‘tir. Bunun böyle adlandırılmasının sebebi, kayıtlara geçen uçak kazalarından birisinde, korsanın kokpite girip, pilota (İngilizce’de selâm anlamına gelen) “Hi” ve ardından pilotun adını (Jack) kullanmasıdır. Yani: “Hi Jack!”

Tarihteki ilk uçak kaçırma eylemi 1931 yılının Şubat ayında Peru’da olmuştur. Ford Trimotor adlı uçakla yapılan eylemde Peru devrimcileri rol almıştır. Tarihteki tek başarılı uçak kaçırma eylemi ise, 24 Kasım 1971 günü Amerika’da gerçekleşmiştir. Cooper adlı korsan, uçağın arka kapısından paraşütle atlamış ve aldığı parayla birlikte kayıplara karışmıştır. Bugün artık uçak seyir halindeyken kapının açılmaması için kapılara eklenmiş pime korsanın adı verilmiş: Cooper pimi. Daha sonra kendisinin taklit etmek isteyenler olmuş ama başaramamışlar.

Uçak kaçırma eylemlerinin en sık yapıldığı tarihler 1968 ve 1977 arasıdır. Bu tarihler arasında toplamda tam 414 uçak kaçırma eylemi kayıtlara geçmiştir. Türkiye tarihinde ise toplamda 18 uçak kaçırma eylemi gerçekleşmiştir. Bunlardan dördü 2003, 2006, 2007 ve 2007 yıllarında olmak üzere, 2000′li yıllarda olmuştur. Eylemlerinin sıklaştığı tarihlerde (1968), ABD’deki uçaklarda polis bulundurmak yasal hale gelmişti. Sky Marshal ya da Air Marshal denilen bu polisler uçakta yolcu gibi seyahat eden 2 veya 3 kişilik silâhlı ekiplerdir. Skymarshal’ler uçaklarda güvenliğin sağlandığı 90′lı yıllarda terk edilmiştir ancak 11 Eylül sonrasında ABD’de isteyen şirketlerin skymarshal bulundurmasına onay gelmiştir. 1985 yılında Mısır Havayolları’nda bir hava polisi, teröristleri uçakta vurarak etkisiz hale getirmiştir. Son skymarshal vakası 2005 yılında Miami Havayolları’na ait uçakta gerçekleşmiş, bir terörist 2 hava polisi tarafından vurularak etkisiz hale getirilmiştir.

Tevfik Uyar

Yorumlar