BÜLTEN YAZILARI — 14 Temmuz 2012 at 10:12

Otomatik eksternal defibrilatörler

by

Otomatik eksternal defibrilatörler (OED) günümüzde ilk yardımın bir parçası olarak sağlık profesyonelleri tarafından ve ileri yaşam desteğinin bir parçası olarak kullanılmaktadırlar. Non-invazif olarak uygulanabilmeleri ve kolayca taşınabilmeleri en önemli avantajlarıdır. Gelişmiş ülkelerde havaalanları, uçaklar, alışveriş merkezleri gibi insan popülasyonunun çok olduğu yerlerde bulundurulması zorunlu hale getirilmiştir.

OED’ler kendiliğinden yapışan elektrodları olan, içinde kalp ritmini tanıyan bir sistem bulunduran ve kalbin ürettiği elektriksel aktiviteyi kaba VF’de %100, ince VF’de %92 gibi oldukça yüksek bir spesifite ile tanımlayarak şoklanabilir ritimleri tespit edip kullanıcıyı yönlendirerek, şokun  kalbe iletilip ventriküler fibrilasyon ve nabızsız ventriküler taşikardi gibi ritimlerin düzenlenmesini sağlarlar.

Erken defibrilasyonun hayatta kalma şansını anlamlı oranda arttırdığını gösteren sayısız çalışma bulunmaktadır. Erken resusitasyon ve defibrilasyon (1-2. dakikalarda) %60′dan fazla yaşama şansı verebilmektedir. Müdahale edilmeyen hastalarda ne yazık ki geçen her dakika hastanın yaşama şansını yaklaşık %7-10 oranında azaltmaktadır. Sadece Avrupa’da yılda 700 bin kardiyak arrest vakasının olması erken resusitasyon ve defibrilasyonun önemini ortaya koymaktadır.

OED’ler verdikleri elektriksel akımın yapısına göre monfazik ve bifazik olarak ikiye ayrılırlar. Bifazik OED’ler daha düşük elektriksel akımı vererek monofazik OED’lerin etkisini oluşturabilmektedirler. Bu yüzden günümüzde bifazik OED’lerin kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır. Ayrıca OED’lerin  teknik yapılarına göre tam otomatik ve yarı otomatik tipleri vardır. Tam ve yarı otomatik OED’ler arasındaki temel fark tam otomatik olanların şoklanabilir ritmi belirlediklerinde kullanıcıdan başka bir komut belemeden şoku uygulamalarıdır. Yarı otomatiklerde kullanıcı bir tuşa basarak şokun uygulanmasını sağlar.

Uygulama

OED’lerde  genellikle birinin üzerinde Anterior diğerinin üzerinde Apeks yazan 2 adet kendinden yapışkanlı ped bulunur. Üzerinde Anterior yazan ped sağ köpürücük kemiği altına  2-3 . inter kostal aralığa gelecek şekilde yapıştırılır. Üzerinde Apeks yazan ped ise göğsün sol tarafında 5. interkostal aralığın altına denk gelecek şekilde yapıştırılır. OED pedinin üzerinde isimler olmasa dahi her bir pedin nereye yapıştırılacağına dair görsel uyarılar bulunmaktadır.

Pedler yapıştırılırken özellikle yapıştırılacak bölgenin ıslak olamamasına dikkat edilmeli eğer gerekiyorsa yüzey kuru bir havluyla temizlenmelidir. Yapıştırma yüzeyinde çok miktarda kıl var ise pedleri yapıştırmadan önce hızlıca kıllar temizlenmelidir. Ayrıca OED ritim analizi yaparken cep telefonu ve telsiz gibi cihazlar en az 1 metre uzakta bulunmalı ya da tercihen kapalı olmalıdır. Aksi takdirde cihazın ritmi yanlış algılamasına neden olabilmektedirler.

Özellikle 8 yaşın ve/veya 25 kg’nin altındaki çocularda pediatrik pedlerin kullanılması gerekmektedir. 1 yaşın altındaki çocuklarda genellikle önerilmez.

Müdahale basamakları:

  • 1- Hastanın bilinç durumuna bakınız. (Erişkin veya çocuksa omuzlarından hafifçe sarsıp “iyi misiz, beni duyuyor musunuz?” diye sorunuz)
  • 2- Ağzının içine bakıp herhangi cisim olmadığından emin olduktan sonra hastanın başını geriye doğru itip çenesini yukarı doğru kaldırmak sureti ile hava yolunu açınız.
  • 3- Hava yolu açık iken hastanın göğüs hareketlerine bakınız, nefesinin sesini duymaya çalışınız ve nefesinin sıcaklığını yanağınızda hissetmeye çalışınız. Bak-dinle-hisset denilen bu yöntem ile hastayı 5-10 saniye süresince değerlendiriniz.

            Sağlık profesyonelleri nefes kontrolünden sonra eğer hasta nefes almıyorsa dolaşımı da değerlendirmelidir. Eğer dolaşım var ve solunum yok ise her 5-6 saniyede bir 1 kurtarıcı soluk vermeli ve 2 dakikada bir nabzı tekrar kontrol etmelidir. Dolaşım yoksa 4. Basmağa geçmelidir.

  • 4- A) Hasta soluk almıyorsa hastanın göğsünü yükseltecek her biri 1 saniye süren 2 kurtarıcı soluk vererek ve göğsün tam ortasına ya da sternumun alt yarısına denk gelecek şekilde elinin topuğunu koyarak 30 adet kalp masajına başlayınız. Kalp masajında hedef ritim 100/dk’dır ve göğüs yandan bakıldığındaki yüksekliğinin 1/3′ü kadar çöktürülmelidir.

B) Hasta soluk alıyorsa hemen koma pozisyonuna getiriniz.

  • 5- 2 suni solunum 30 kalp masajı şeklinde temel yaşam desteğini sürdürünüz. OED’ nin elektrotları hızlıca uygun yerlere yapıştırıldıktan sonra cihazı aktif hale getiriniz. Cihaz önce sesli olarak uyarır ve hastaya dokunmamanızı isteyip ritim analizi yapar.
  • 6- A) Ritim şoklanabilir bir ritim ise hastaya temas etmemenizi ve şok düğmesine basmanızı ister ve hastaya şoku uygular. (tam otomatik OED’ler bu şoku düğmeye basmadan otomatik olarak uygular.) Bu aşamadan sonra cihazın sizi sesli/görsel yönlendirmelerine göre hareket ediniz.

B) Ritim şoklanabilir ritimlerden değil ise cihaz 2 suni solunum ve 30 kalp masajına devam etmenizi ister.

  • 7- Bu şekilde OED’nin sesli ve görsel uyarıları takip edilerek;
  • Profesyonel sağlık ekipleri gelinceye
  • Kazazede normal soluyuncaya
  • Siz yorgunluktan tükeninceye kadar devam ediniz.

Hazırlayan: Dr. Erdem YILMAZ. İlkyardım Akademisi (dryilmaz@ilkyardimakademisi.com)

Yorumlar