BÜLTEN YAZILARI — 14 Temmuz 2012 at 10:39

Pilot Yorgunluğu: Kısa mesafeli uçuşlar da yorar

by

YORGUNLUK, ticari havayolları operasyonlarında pilot performansına önemli bir etkidir. Araştırmaların çoğu uzun menzilli ve farklı saat dilimlerinde yolculukları içeren transmeridyen uçuşlar üzerine odaklanmıştır. Kısa mesafeli operasyonlarda uçan pilotların yorgunluğu üzerine nispeten daha az araştırma vardır. Halbuki kısa mesafeli uçuşlarda pilotlar çoğunlukla normal uyku rutinini bozabilen ve yorgunluğu arttıran erken kalkış ve geç bitişlerin yer aldığı düzensiz bir görev programı içindedirler. Uzun mesafe uçuşlarının aksine kısa uçuşlar, çok sayıda kalkış ve inişleri içerdiğinden daha fazla dikkat gerektirir. Ayrıca kısa mesafeli uçuşlar 2 pilot tarafından gerçekleştirildiği için uçuş sırasında dinlenme imkânı yoktur ve bu durum 3 pilotlu uzun menzilli uçuşlardan daha fazla yorgunluk yaratmaktadır.

Araştırmalar, kısa mesafeli uçuşlar yapan ticari pilotlarda yorgunluğun yaygın bir problem olduğunu öne sürmektedir. Kısa mesafeli, ardışık uçuşlar pilotların daha az uyumasına, daha erken kalkmasına ve görev bitiminde dinlendiriciliği az uyku uyumalarına sebep olur. İngiliz pilotları ile yapılan çalışmaların gösterdiği, günün göreve başlama zamanı ve gün başına düşen uçuş sayısının yorgunluğun gelişmesinde önemli etkileri olduğudur.

Yeni Zelanda Havayolları Boeing 737 operasyonları üzerinde yapılmış ve 1 Ocak-31 Mart 2003 tarihleri arasındaki 3 aylık periyodu kapsayan bir çalışmada; ülke içindeki bölgelerde 30 dakikadan 100 dakikaya kadar menzillerde uçuş yapan 15 Boeing 737-300 uçuşları değerlendirilmiştir. Bir günde 1 ile 5 arasında değişen noktalara uçuş yapan pilotların görev başlangıç zamanlarının neredeyse yarısı 07:00′den önce idi. O günkü görevi saat 11:00 ile 16:00 arasında bitirenler %41; 18:00 ile 21:00 arasında bitirenler %35 oranında bulundu. Ortalama görev zamanı 7.2 saat (minimum 1.1; maksimum 11.2 saat) idi.

Son iniş öncesinde rapor edilen yorgunluk; görevin uzunluğu, uçuş sayısı ve inişteki günün saati ile açıklanıyordu. Uçuş sayısına bağlı olan etki doğrusaldı. Gün ortasından sonra yorgunlukta genel bir artış olduğu ve bu artışın özellikle 22:00′den sonra belirginleştiği görüldü. Göreve sabah erken başlayan pilotlar daha yüksek yorgunluk seviyeleri rapor ettiler.

Sonuç olarak, kısa mesafe uçuş yapan pilotlarda yorgunluğun, uçuş uzunluğu, günün görev başlama saati, görev sayısı ve kalkış havaalanından belirgin şekilde etkilendiği anlaşılmıştır. Bu 4 unsurdan en önemli olanları da, görev sayısı ve süresi olarak öne çıkmakta; bunlar yorgunluğu doğrusal biçimde arttırmaktadır. Görev saatinin gün ortasına denk gelmesi yorgunlukta en düşük seviyelerde artış yaratmakta… Kısa görevlerde son iniş için en uygun zaman gün ortası civarıyken, daha uzun görevlerde en iyi zaman 20:00 idi. Pilotların evlerinin bulunduğu şehirlere son iniş yapmış olmaları yorgunluk algısını azaltmakta, başka şehirlere inip otelde gecelemeleri yorgunluk puanlarını yükselten bir unsur olmaktadır.

Bu sonuçlar farklı metodoloji kullanarak ülke içinde uçan İngiliz pilotları üzerinde yapılan 3 çalışma ile tutarlıdır.

Kaynak: Powell DMC, Spencer MB, et al. Pilot fatigue in short-haul operations: Effects of number of sectors, duty length, and time of day. Aviat Space Environ Med 2007; 78:698-701.

Çeviri: Sacit Kılıncer (Em.Hv.Plt.Bnb; Fizyolojik Eğitim Sb.)

Yorumlar