BÜLTEN YAZILARI — 15 Temmuz 2012 at 11:15

Dekompresyona bağlı gaz embolileri ve rekompresyon tedavileri

by

Dekompresyon hastalığı (Caisson) ilk kez madencilerde (1841 yılında) ve dalgıçlarda yüzeye çıkış sırasında belirlenmiştir. Dekompresyon hastalığının (DCS) havacılıkta ilk rapor edilişi 1930 yılında olmuştur. DCS 18 bin ft altında pek görülmez; olguların çoğu (%87) 25 bin ft üzeri irtifalarda ortaya çıkar. Ancak irtifaya çıkış hızı fazla ise (yani çok kısa sürede irtifa alınırsa veya bir anda yüksek irtifanın düşük basıncına maruz kalınırsa (kabin patlaması gibi durumlarda) DCS riski artar.

İngiltere’de Spinal Yaralanmalar Merkezine (Midlands Centre for Spinal Injuries) kabul edilen iki DCS olgusunun değerlendirildiği bir çalışmada; ilk olguda semptomlar dalıştan yüzeye çıkışta başlamış ve ABD Deniz K. 6 no’lu tabloya göre tedavi edilmiş, 3 hafta da steroid verilmiştir. Bu olgunun olaydan 24 saat sonra çekilen beyin ve omurilik MRI’ında hiçbir bulgu bulunamamış; 3 hafta sonraki MRI’ında ise beyinde ve omurilikte patolojik bulgular görülmüştür. İkinci olguda da semptomlar dalıştan yüzeye çıkınca başlamış; CX-30 tedavi tablosu 14 gün uygulanmış ve steroid verilmemiştir. Bu olgunun dalıştan 3 gün sonrasındaki MRI’ında beyin ve omurilikte patolojik bulgular görülmüştür. Her iki olgu da resmi kurallara uygun biçimde dalış yaptıkları halde, ensefalopati, bilateral serebral disfonksiyon ve bilinç kaybı bulgularıyla seyreden DCS yaşamışlardır. Yüksek doz steroid kullanımının etkinliği üzerindeki görüşler ihtilaflıdır. Heparin artık kullanılmamaktadır.

İtalya’da, serebral gaz embolisini takip eden 5 saat içinde HBO ve Nitrox tedavisine alınan 11 vakanın %60’ı ilk 2 günde, %40’ı ise 3 ay içinde tamamen iyileşmiş, nörolojik semptomları kaybolmuştur. Tedaviye geç başlanan (24-48 saat) 3 hasta ise 20 gün içinde kaybedilmiştir.

Hava atlayışlarında (air diving) spinal dekompresyon hastalığı nadir değildir ve Nitrox kullanımı (US Navy TT-6) yeterli olmayabilir. Hayvan deneylerinde oxy-helium (Heliox) kullanımının avantajları gösterilmiştir. İsrail’de hiperbarik oksijenizasyonu takiben uygulanan Comex 30 (CX-30) protokolü sayesinde 7 ciddi spinal DCS olgusundan 5’i tamamen düzelmiş, 2 olguda hafif nörolojik defisit kalmıştır.

DCS tedavisinde altın standart, hiperbarik oksijen tedavisidir (HBO). Bazı kronik hastalıklarda (osteomiyelit, diyabetik-nekrotik-yanık yaraları, vs) 2,4 ATA basınç altında %100 O2 tatbik edilir. Acil durumlarda 60 ft (18 m) sualtı derinliği basıncına eşdeğer 3 ATA; serebral gaz embolilerinde 100 ft (30 m) sualtına eşdeğer 6 ATA basınç altında %100 O2 hiperbarik çemberde uygulanır. Süre, vakanın durumuna göre 8 saate kadar uzayabilir. Koroner bypass ameliyatlarında serebral arteriel gaz embolisi riski %0.1; mortalite oranı %1’dir. HBO, bubble emilimini ve doku oksijenizasyonunu arttırmakta; vasküler obstrüksiyonu ve beyin ödemini azaltarak etki göstermektedir.

ABD Deniz Kuvvetleri Rekompresyon Tedavi Protokolü (US Navy Treatment Table 6) : 3 ATA’da 20 dakika %100 O2 ve Azot (Nitrox), 5 dakika normal hava soluma araları verilerek… kademeli olarak 4 saat 45 dakikada yüzeye çıkış.

Comex-30 (CX-30)Tedavi Protokolü : 6 ATA basınç derinliğinde 60 dakika %50 O2 + %50 Helium (Heliox) soluma…5 dakika hava solumalı aralarla belirli bir grafiğe göre tedrici yükselişler; 25 dak. Heliox – 5 dak. hava solumalar; 60 ft’den itibaren %100 O2 soluma; 7 saatte yüzeye çıkış ve tedavi bitimi.

Hazırlayan : M. Çetingüç

Yorumlar