BÜLTEN YAZILARI — 15 Temmuz 2012 at 11:22

Askeri Pilotlar ve pilot olmayan kişilerde BRUKSİZM

by

Bruksizm, masseter ve diğer çene kaslarının ritmik kasılmaları sonucu dişerin sıkılması ya da gıcırdatılması şeklinde oluşan, gece ve/veya gündüz meydana gelen alışkanlıksal ve sık görülen bir fenomendir. Bruksizmin en sık görülen klinik belirtisi dişlerin aşınmasıdır. Ancak kronik bruksizm dişi destekleyen dokulara ve çene eklemine hasar verebilmektedir. Bu nedenle bruksizmin uzun dönem etkileri, dişlerin yer ve şekil değiştirmesi, aşırı diş sallanması, çene ekleminin disfonksiyonu ve buna eşlik edebilen özellikle de sabahları görülen baş ağrısı ve yüz kaslarının ağrısıdır. Bruksizm en fazla 30-60 yaşlar arasında ve eğitimli kişilerde görülür.

Stres seviyeleri ve kişilik özellikleri, bazı hastalıklarda başlatıcı, altta yatan ve devamlılık sağlayan faktörler olarak değerlendirilir. Stresi tamponlayan özelliklerden en belirgin olanları A tipi, kontrollü kişilik, dayanıklılık ve başa çıkabilme yeteneğidir ve bu özellikler stresin görünür etkilerini azaltabilmektedir. Çalışma ortamı özel bir çevre yaratır ve burada stres ve kişilik performansta büyük rol oynar. Bu yüzden, işle ilgili belirsizlikler, çatışmalar ve iş yükü ile işin gereklilikleri dışında ortaya çıkan ani iş yükü artışları stres ile bağlantılıdır.

Ordu çalışanlarında, görevlerinin gereği olan kronik stres yanında sağlık sorunları da yaşarlar. Özellikle de askeri uçuş ekibi, barış zamanında bile sürekli olarak sterse maruz kaldıkları için bazı dental patolojilerine karşı daha hassastırlar. Barometrik basınç değişiklikleriyle oluşan diş ağrısı ve yüksek irtifa koşullarında oluşabilecek diş kırılmalarının yanı sıra, genel popülasyona kıyasla pilotlarda daha fazla periodontal hastalık gözlenir. Goldhush ve ark, 2. Dünya Savaşı döneminde savaş pilotlarının %60-70′inde bruksizm olduğunu belirtmiştir.

Bu çalışmada, pilotlarda (%69) pilot olmayanlara (%27) göre belirgin şekilde daha fazla bruksizm olduğu görülmüştür. Kişiye karşı çevresel dayatmalar ve kişinin bunlarla başa çıkabilme yeteneği arasındaki bağ olan stres, istenmeyen fiziksel sonuçlarla bağlantılıdır. Düşük miktarlarda bile olsa sık karşılaşılan ya da doğası gereği kronik olan stres hastalıkları tetikleyebilir. Kısıtlı sürede oluşun akut stres, fiziksel sistemin kendini onarmasına izin verir, ancak kronik stres faktörü kişinin kaynaklarını tüketerek iyileşme sürecini bozabilir. Bazı insanlar sterse karşı daha az dayanıklı olduklarından stresin fiziksel ve psikolojik sonuçlarından daha fazla etkilenirler. Bruksizmi olan pilotlar, aynı sosyoekonomik düzeydeki pilot olmayan kişilere göre, daha etkisiz başa çıkabilme stratejileri kullanmaktadırlar ve daha çok daha duygusal yöntemlere ve inkara yönelmektedirler. Ek olarak, düzensiz vardiyalı çalışma koşulları gibi meslek özellikleri de daha fazla bruksizme yol açmaktadır. Pilot olmayan kişilerde bile %27 oranında bruksizm görüldüğünden, askeri ortam özellikle de askeri havacılık, dental hastalıklarla ilişkilendirilebilecek diğer bir patojen olduğu söylenebilir. Bu genç popülasyondaki hızlı diş aşınması, dental ve psikolojik koruyucu önlemler alınması gerektiğini göstermektedir.

Kaynak : Lurie O, Zadik Y, Einy S, Tarrasch R, Raviv G, Goldstein L. Bruxism in Military Pilots and Non-Pilots: Tooth Wear and Psychological Stress. Aviat Space Environ Med 2007; 78:137-139

Çeviri : Dt. Berkay Adalığ (Eskişehir)

Yorumlar