BÜLTEN YAZILARI — 21 Temmuz 2012 at 13:04

Jet pilotlarında metabolik sendrom riski

by

Metabolik sendrom (MS); insülin direnci ile başlayan, abdominal obezite, glukoz intoleransı veya diabetes mellitus, dislipidemi, hipertansiyon ve koroner arter hastalığı gibi sistemik bozuklukların birbirine eklendiği ölümcül bir endokrinopatidir (1,2 3). MS prevalansı erişkinlerde ortalama %22 olarak bildirilmektedir (4, 5, 6). Prevalans yaş ile artmakta; 20-29 yaş grubunda %6,7 ve 60-69 yaş grubunda %43,5 oranında görülmektedir. Ülkemizde MS görülme sıklığı; 40-49 yaş grubunda %44, 60-69 yaş grubunda %56 gibi oldukça yüksek değerlere ulaşır (7). Halen kesin nedeni bilinmemektedir. Genetik yatkınlık zemininde çevresel etmenlerin (yüksek kalorili beslenme, azalmış fizik aktivite, sedanter yaşam tarzı) bir sonucu olarak, Santral obezite+ Diabetes mellitus+ Hipertansiyon+ Dislipidemi dörtlüsünün (Mahşerin 4 Atlısı!) en az üçünün birlikteliği ile ortaya çıkmakta ve ilerleyen dönemde koroner kalp hastalığı gelişimi ile sonuçlanmaktadır (8, 9). Bu hastalarda bilinen tek fizyopatolojik ortak bulgu insülin direncidir.

Toplumun geniş bir kısmında gözleyebildiğimiz MS bulgularına uçucularda da rastlamak mümkündür. Bu duruma hareketsiz yaşam koşulları, günlük fiziksel aktivitenin yetersizliği, dengesiz beslenme, ayaküstü gıdalar ile hazır gıda tüketiminde artış olması neden olabilmektedir. MS bulgularının ortaya çıkması ile özellikle yüksek performanslı jet pilotlarında iş gücü kaybı, kas güçsüzlüğü ve dolayısıyla vertigo ve hipoksiye tolerans azalması ile kaza-kırım olaylarında artış olabileceği gibi; en önemlisi, erken dönemde koroner risk faktörlerinde artma olasılığıdır. Ülkemizde MS sıklığı üzerine yapılmış METSAR tarama sonuçları dışında uçucularla ilgili henüz sonuçlanmış bir çalışma yoktur.

Uçucu grubunda MS olgularını belirleyerek gerekli önlemleri almak; düzenli fiziksel egzersiz ve diyet gibi yaşamsal değişiklikleri hayat biçimi edinmiş sağlıklı pilot grupları oluşturmak ve bu sayede koroner risk faktörlerini azaltmak, uçuş performanslarını yükseltmek ve muhtemel kaza-kırım olaylarını mümkün olabilecek en aza indirgemek hedeflenmelidir.

Genelde tüm kişilerde, özelde uçucularda MS riskini en aza indirmenin ilk basamağı, düzenli egzersiz yapmaktır. Fiziksel egzersizin hedefleri;

– Gelişmesi muhtemel diyabet hastalığına bağlı komplikasyonları önlemek ya da geciktirmek,

– Kilo kaybı yoluyla insülin direncini azaltmak ve diyabet gelişimini önlemek,

– Fiziksel ve mental form sağlamak,

– Serum lipid profili ve kan glukoz düzeyini düşürmek.
Önerilen doğru egzersiz programı, haftada en az 3 gün, 100 dakika ve 100-120 adım/dakika tempolu yürüyüştür (7).
Kaynaklar:

1. Barçın C, Tapan S, Kurşaklıoğlu H ve ark. Türkiye’de Sağlıklı Genç Erişkin Erkeklerde Koroner Risk Faktörlerinin İncelenmesi. Türk
Kardiyol Derneği Arş 2005; 33;96-103.

2. Mahley RW, Arslan P, Pekcan G, et al. Plasma lipids in Turkish children: impact of puberty, socioeconomic status, and nutrition on
plasma cholesterol and HDL. J Lipid Res 2001;42:1996-2006

3. Luttmann S, von Eckardstein A, Wei W, et al. Electrophoretic screening for genetic variation in apolipoprotein C-III: identification of a
novel apoC-III variant, apoC-II I(Asp45–>Asn), in a Turkish patient. J Lipid Res 1994;35:1431-40.

4. Tokgözoğlu L. Türk erişkinlerinde lipid, lipoprotein ve apolipoproteinler. In: Onat A, editör. TEKHARF. On iki yıllık izleme deneyimine
göre Türk erişkinlerinde kalp sağlığı. İstanbul: Argos; 2003. s. 34-44.

5. Stamler J, Wentworth D, Neaton JD. Is relationship between serum cholesterol and risk of premature death from coronary heart disease
continuous and graded? Findings in 356,222 primary screenees of the multiple risk factor intervention trial (MRFIT). JAMA 1986; 256:
2823-8.

6. World Health Organization [Homepage on the Internet]. Geneva: The world health report 2002-Reducing risks, promoting healthy life.
Available from: http://www.who. int/whr/2002/en.

7. Mahley RW, Mahley LL, Bersot TP, Pepin GM, Palaoğlu KE. The Turkish lipid problem: low levels of high density lipoproteins. Turk J
Endocr Metab 2002; 1:1-12.

8. Multiple risk factor intervention trial. Risk factor changes and mortality results. Multiple Risk Factor Intervention Trial Research
Group.JAMA. 1982 Sep 24;248(12):1465-77.

9. Stamler J, Stamler R, Neaton JD, et al. Low risk-factor profile and long-term cardiovascular and noncardiovascular mortality and life expectancy: findings for 5 large cohorts of young adult and middle-aged men and women. JAMA. 1999 Dec 1;282(21):2012- 2020.

Hazırlayan : Dr. Nuri Karadurmuş. Eskişehir Asker Hast. İç Hast. Uzmanı

Yorumlar