HAVACILIK TIBBI BÜLTENİ
Bülten 1. sayı |
Bülten 2. sayı |
Bülten 3. sayı |
Bülten 4. sayı |
Bülten 5. sayı |
Bülten 6. sayı |
Bülten 7. sayı |
DUYURULAR
ESAM'ın ilk bilimsel toplantısı 13-14 Kasım 2008 günlerinde Macaristan'ın Budapeşte kentinde yapılacaktır. "Bu pilotla uçmak ister miyidiniz?" panelinde sunulmak üzere Derneğimizden de en az 2 bildiri (sözel veya poster) beklenmektedir. Böyle bir uluslararası bilimsel toplantıda havacılık tıbbı konulu bildiri sunmanın özellikle kariyer aşamasındaki arkadaşlarımız için iyi bir fırsat olacağını düşünüyoruz.
Ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
DERNEĞİMİZİN 5. OLAĞAN GENEL KURULU 4 MAYIS 2008 PAZAR GÜNÜ SAAT 11'DE ESKİŞEHİR'DE YAPILMIŞTIR.
23 Ocak 2008 günü İstanbul'da “Türk Sivil Havacılığının Sorunları ve Çözüm Önerileri - Sıfır Kaza Kırım İçin Aktörler Göreve Paneli” yapıldı. Derneğimizin düzenleyici olarak aktif rol aldığı ve Hava-İş Sendikası sponsorluğunda düzenlenen panelde Dernek Başkanımız, pilotlara uygulanan anket sonuçları ile, kazalarda insan faktörü konularında iki sunum yaptı. Üyelerimizden Bahadır Altan, Dr. Pınar Birler, Dr. Mustafa Morkoyun ve Dr. Mahir Demirkazık katıldılar.
Derneğimize son 2 yılda 21 yeni üye katılımı oldu: Anadolu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fevzi Sürmeli, CAMI Direktörü Dr. Melchor J. Antunano, Eski Kültür Bakanı Prof. Dr. Suat Çağlayan, GATA öğretim üyelerinden Doç. Dr. Yb. Bilal Bakır, Eskişehir Hava Hastanesinden Dr. Alb. Zafer Çanakçı, Dr. Yb. Ercan Köseoğlu, Dr. Bnb. Cengiz Öztürk, Yrd. Doç. Dr. Bnb. Ahmet Şen, Plt. Bnb. Serkan Şener, İzmir'den Dr. Ümit Filiz, Red Star Hava Ambulans Şirketi ile bu şirket paramediklerinden Ahmet Denizler, Etimesgut Hava Ambulans Komutanlığından Hv. Asb. Hüseyin Alver, Anadolu Ü. Pilotaj öğrencisi Nusret Gültekin, Psk. Dr. Gül Çörüş, THY Sağlık Şefi Dr. Hüseyin Tecirli, THY kaptan pilotu Bahadır Altan, Hava Kuvvetleri psikologları Asude Gerede, Hatice Kulak ve Sevinç Kırımer.
Hava-İş Sendikası, "Uçucu Ekiplerin Çalışma ve Dinlenme Sürelerini Belirleyen SHT 6A-50 Değişmelidir" kampanyası başlattı. Dernek olarak desteklediğimiz bu kampanyayla ilgili ayrıntılı bilgi için tıklayınız : www.havais.org.tr/shtweb
Yeditepe Üniversitesi Tıp Fak. Fizyoloji AD tarafından düzenlenen "Havacılık ve Uzay Fizyolojisi" semineri 12 Aralık 2007 günü üniversitenin Erenköy-Kayışdağı adresindeki 26 Ağustos Yerleşkesi-İnan Kıraç Konferans Salonunda saat 14-18 arasında yapılacaktır. Hipoksi, vertigo, barotravma, gece görüş, akselerasyon, uzay fizyolojisi ve uçucu muayeneleri gibi temel konuların sunulacağı seminerin konuşmacıları Doç.Dr. Ahmet Akın ve Yrd.Doç.Dr. Ahmet Şen'dir.
Seminer afişini görmek için buraya tıklayınız
Derneğimiz Avrupa Hava Uzay Hekimliği Birliği'ne (European Society of Aerospace Medicine-ESAM) üye olmuştur. Derneği bu kuruluşta Başkan ile birlikte Prof. Dr. Hasan F. Töre ve Pilot Hüsnü Onuş temsil edeceklerdir.
"Yorgunluk ciddi bir uçuş emniyet riskidir". Doç Dr Muzaffer Çetingüç ile yapılan bir söyleşi
28 Haziran 2007 günü Anadolu Ü. Sivil Havacılık Yüksek Okulu pilotlarına Doç. Dr. Muzaffer Çetingüç, Doç. Dr. Ahmet Akın ve Pl. Bnb. Serkan Şener tarafından “Uçuş Kazalarında İnsan Faktörü” başlıklı bir panel tertiplendi.
22 Haziran 2007 günü İstanbul Polat Renaissance Otelde 2. Ulusal Psikofarmakoloji Kongresi yapıldı. Kongrede Doç. Dr. Muzaffer Çetingüç “Pilot ve diğer uçuş ekibinin psikotrop ilaç kullanım sınırlamaları” başlıklı bir bildiri sundu.
13-15 Haziran 2007 tarihleri arasında Gazi Üniversitesinde yapılan “Türkiye Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ulusal Çalıştayı ETRA’07”ye DHMİ temsilcisi olarak Dr. Mustafa Morkoyun ve Dr. Murat Özer katıldılar. Her ikisi de Derneğimizin üyesi olan katılımcıların havayolu kazalarıyla ilgili sundukları bildiriler sonuç raporunda yer aldı.
Dernek Başkanımız Doç. Dr. Muzaffer Çetingüç, www.turkiyehaberci.com ve www.gokyuzuhaberci.com sitelerinde haftalık köşeyazılarına başlamıştır.
30 Haziran 2006 günü İstanbul Yeni Levent-Harp Akademilerinde HAVACILIK TIBBI SEMPOZYUMU yapılmıştır.
I. Ulusal Havacılık Sempozyumu 9 Temmuz 2005 Cumartesi Günü Yapıldı.
DERNEK DOKUZUNCU YAŞINDA !
Havacılık Tıbbı Derneği, 3 Mayıs 2008 günü dokuz yaşına girmiş bulunmaktadır. Derneğin kurulmasından önce ülkemiz sivil havacılığında nasıl bir boşluk bulunduğunu bugün daha iyi görebiliyoruz. Dünyada hemen tüm batı ülkelerinde sivil havacılık tıbbı kuruluşları, birlikleri, akademileri vardır; Yunanistan'daki eşdeğerimizin (Hellenic Aerospace Medical Society-HAMS) kuruluş tarihi 1993'tür.
2000 yılı Türkiye'sinde havacılık tıbbı (sanki uçuşlar sadece TSK'de yapılıyormuş gibi) askeri kesime bırakılmış durumda idi. TSK'de 1929 yılından itibaren yurtdışı ve yurtiçi kurslardan yüzlerce uçuş doktoru yetiştirilerek uçuş birliklerinde görevlendirilmekte, pilotlar Eskişehir'deki Fizyolojik Eğitim Merkezi'nde dünyanın en modern simülatör cihazlarıyla eğitilmekte, GATA'da hava-uzay hekimliği uzmanları yetiştirilmekte ve bilimsel araştırmalar yapılmakta iken, sivil kesimde bu anlamda yapılan ciddi bir şey yoktu. Sivil havacılığımız, Hava Kuvvetlerinden pilotaj muayenesi ve fizyolojik eğitim yardımı da dahil başka tıbbi destekler de alabilirdi, ama buna gerek duyulmuyordu. Sivil havacılığımız kendi uçuş doktorlarını yetiştirmeyi de, TSK'den emekli olan uçuş doktorlarından yararlanmayı da hiç düşünmemişti… Gerek ve ihtiyaç duyulmuyordu.
İşte böyle bir 2000 yılında, ülkemiz sivil havacılığındaki tıbbi zafiyetleri görüp, katkıda bulunma sorumluluğu hisseden 7 emekli hava tabip öncülüğünde Dernek kuruldu. Böylece ülkemizde de havacılık tıbbının bir sivil adresi oldu. İnternet ortamında "Turkish Aerospace Medical Association (TAMA)" adıyla "bayrak gösterdik!". ABD'deki dünyanın en büyük sivil havacılık tıbbı kuruluşuna (ASMA) üye olarak, dünya ligine kayıt yaptırdık… Ulusal sorumluluk bilinci dışında hiçbir başka güdüye dayalı olmayan bu girişim toplumun ilgisini çekti. Türkiye'nin her yerinden pilot, amatör uçucu, hava trafik kontrolörü veya sade insanlardan sorular gelmeye başladı; bizi yüreklendirenler, Derneğe üye olmak isteyenler oldu. İnternet sitemizdeki (www.hvtd.org) bilimsel yazıların sayısı 60'ı geçti.
Bugün Derneğin 105 nitelikli üyesi bulunmaktadır. "Nitelikli üye" kavramına açıklık getirmek gerekirse; üyelerin %80'inin doktor (60'ı uçuş doktoru, 29'u profesör veya doçent), 10 muvazzaf subay-astsubay, 3 emekli general, 23 emekli albay olmak üzere 49'unun asker, 13'ünün pilot (5'i jet, 9'u pervaneli-planör uçak pilotu), 5'inin psikolog olduğunu ifade etmek yeterli olabilir. Halen üyelerimizin 14'ü bayandır; çoğunluk (58) sivil arkadaşlarımıza geçmiştir ve böylece Dernek asker ağırlığını yitirerek, sivil toplum örgütü vurgusunu pekiştirmiş durumdadır.
Biz böyle nitelikli, sahasında tek olan bir grubuz ve hizmete gönüllüyüz de, acaba sivil havacılığımız bizi fark ediyor mu, bizden talepleri var mı? Maalesef hayır. Ulaştırma Bakanlığına, THY, THK, TALPA'ya gerek resmi mektuplarla ve gerekse özel ziyaretlerle sistemdeki zafiyetleri ve düşüncelerimizi defalarca ilettik, meccani yardım önerdik; gene de talep olmadı; biz de sesimizi medyada duyurmaya çalıştık. Mevcut sistem eksiklikleriyle yıllar boyu kendi içinde bir denge (!) oluşturmuş olduğu için yeniliğe direniyor, bazı menfaatlerin zedelenmesi de söz konusu olunca direniş artıyor. 1940 ve 1950'lerden beri faaliyette olan Türk Hava Kurumu ve Devlet Sivil Hava Yolları (THY) kendi sistemleri içinde havacılık tıbbı üniteleri kuramamışlardır. Ulaştırma Bakanlığı SHGM'de, THY, THK ve DHMİ kadrolarında sadece birer-ikişer uçuş doktorunun görevli olduğu gerçeği bile durumun vahametini açıklamaya yeter.
Bazı olumlu gelişmelere de değinmek gerekirse; Derneğimizin uyarıları sonucu, Ulaştırma Bakanlığı sivil uçuş doktorları yetiştirmek üzere 2003 yılında Hava K.K. ile bir protokol yaparak 2 dönem kurs planlamış, 24 sivil uçuş doktoru yetiştirilmiş; mevzuat JAR çerçevesinde değiştirilerek sivil pilot muayenelerinde bu uçuş doktorları yetkili kılınmıştır. 2005 yılında tertiplenen 3. dönem kurstan da 14 sivil uçuş doktoru mezun edilmiştir. Ancak tam da iyi bir şeyler oluyor derken gene laubalilikler, yönergeleri delme girişimleri oluyor: 2003 yılında kurs gören uçuş doktorlarının 3 yıl sonrasında (2006) almaları gereken tazeleme eğitiminin süresi 2 yıl geçtiği halde, SHGM 1 haftalık tazeleme kursunu halen tertipleyememiş durumdadır.
Her gün dünyanın her yerine seferleri olan yüzlerce uçağımızın kazasız-kırımsız uçuyor olması gurur vericidir. 8 Ocak 2003 Diyarbakır kazasından 2007 yılı 30 Kasım gününe kadar ölümlü kaza olmaması hepimizi mutlu ediyordu; bir daha benzeri kazaların olmamasını diliyorduk ki, Isparta kazasında 57 can kaybıyla sarsıldık. Başka kazaların olmaması için hepimiz Allaha duacıyız; ama kullar da bir şeyler yapmalı değil midir? 5 yıla yakın süre kaza görmememiz, hepimizde artık her şeyin yolunda gittiğine dair sahte bir güven ve rahatlık duygusu yaratmıştı. Acaba gerçekten her şey yolunda mıydı? Defalarca en üst düzeyde uyarılar yapmamıza rağmen, bazı zafiyet unsurlarına hala el atılmadığını görüyoruz; muhtemelen önemsiz görülen bu tıbbi konular bugün bile sinsi bir trajediyi hazırlıyor olamaz mı? Haklı çıkmayı asla istemeyiz ama yeni bir kazadan sonra mı bunlar fark edilecektir?
Önümüzdeki on yıllar içinde ses hızının çok üzerinde sürate erişen askeri jetler, bin yolcu kapasiteli yolcu uçakları, yılda 4-5 milyar kişinin havayoluyla taşınması ve tarifeli uzay seyahatleri gerçekleşecektir. Böylesine devasa boyutlardaki bir havacılık sektörü çok sofistike tıbbi destek ister. Bugünkü durum için bile yetersiz olan tıbbi altyapı (eğitilmiş personel, yerleşik usuller, teçhizat vs.) o günlere nasıl cevap verecektir? "Nasılsa Avrupa Birliği, ICAO veya JAA bizi zorlar, ne yapmamız gerektiğinin reçetesini verir, o zaman yaparız " gibi edilgin-kişiliksiz bir mantık yürürlükteyse çok yazık!
İnsan faktörünün uçuş kazalarında % 80 payı olduğu bilimsel gerçeğine inanarak, bildiklerimizi söylememe lüksüne de, devlete ve topluma da küsme hakkına da sahip olmadığımızı düşünüyoruz; çalışmalarımız bu anlayışla devam edecektir. Her yurtsever insanın ülkesine ve insanlarına bir sorumluluğu ve hizmet biçimi vardır. Havacılık tıbbı misyonuna inanmış kişiler olarak ülkemize bu şekilde bir hizmetimiz oluyorsa ne mutlu!
Doç. Dr. Muzaffer ÇETİNGÜÇ
Havacılık Tıbbı Derneği Başkanı
