{"id":360,"date":"2012-06-30T12:27:50","date_gmt":"2012-06-30T09:27:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hvtd.org\/?p=360"},"modified":"2012-06-30T12:27:50","modified_gmt":"2012-06-30T09:27:50","slug":"pilotlarin-mesleki-hastaliklari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=360","title":{"rendered":"Pilotlar\u0131n mesleki hastal\u0131klar\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Havac\u0131l\u0131k zincirinin en u\u00e7 halkas\u0131nda bulunan pilot, bilgisi, mahareti, fiziksel performans\u0131, bedensel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve ruhsal dengesi ile emniyetli ve etkin bir u\u00e7u\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirmek durumundaki en kritik ki\u015fidir. Onun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu nedenle olsa gerek, d\u00fcnyadaki hi\u00e7bir i\u015f alan\u0131nda pilotlar kadar s\u0131k sa\u011fl\u0131k kontrollerine al\u0131nan bir meslek grubu yoktur. Mesle\u011fe giri\u015finden ba\u015flayarak, periyodik sa\u011fl\u0131k muayenelerinden ge\u00e7en, v\u00fccutlar\u0131n\u0131n her sistemi i\u00e7in \u00fcst seviyede sa\u011flaml\u0131k nitelikleri aranan pilotlar, ba\u015fka i\u015f alanlar\u0131 i\u00e7in mahsur te\u015fkil etmeyen sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden u\u00e7u\u015ftan ay\u0131r\u0131labilirler. Bu uygulama, u\u00e7u\u015f doktorlar\u0131n\u0131n ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla de\u011fil, u\u00e7u\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n zorlu\u011fu ve u\u00e7u\u015f kazas\u0131 ihtimalini minimize etme titizli\u011fiyle ilgilidir. U\u00e7u\u015f emniyetini \u00f6nceleyen bir yakla\u015f\u0131mla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, y\u00fcksek irtifalarda, \u00fc\u00e7 d\u00fczlemde ve y\u00fcksek s\u00fcratle hareket eden b\u00fcy\u00fck bir u\u00e7akta, k\u00fc\u00e7\u00fck sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 bile pilotu ve u\u00e7u\u015fu zora sokabilir. Yerde g\u00f6rev yapan bir ki\u015fi i\u00e7in ciddi sorun yaratmayan hafif bir nezle bile, irtifadaki bas\u0131n\u00e7 de\u011fi\u015fimleri nedeniyle dayan\u0131lmaz kulak ve sin\u00fcs a\u011fr\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febilir; pilotu u\u00e7a\u011fa kumanda edemez hale getirebilir. Di\u011fer taraftan, mesle\u011fe tam sa\u011flam olarak giren ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na \u00f6zen g\u00f6stererek periyodik muayenelerden ba\u015far\u0131yla ge\u00e7en bir pilot, zorlu veya rutin u\u00e7u\u015f ko\u015fullar\u0131nda zaman i\u00e7inde u\u00e7u\u015fa ba\u011fl\u0131 ge\u00e7ici veya kal\u0131c\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 geli\u015ftirebilir.<\/p>\n

Sivil havac\u0131l\u0131kta pilot profili \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6stermektedir; balon, yama\u00e7 para\u015f\u00fct\u00fc, plan\u00f6r, hava ambulans veya akrobasi u\u00e7a\u011f\u0131 pilotlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 i\u015f tan\u0131mlar\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131 u\u00e7u\u015f \u00e7e\u015fidine g\u00f6re farkl\u0131 stresleri vard\u0131r. Ticari havayolu pilotlar\u0131n\u0131 temiz-\u00fct\u00fcl\u00fc giysileri i\u00e7inde, serin kokpit ortam\u0131nda kahvesini yudumlarken g\u00f6renler, onlar\u0131n hangi stresler alt\u0131nda g\u00f6rev yapmakta olduklar\u0131na inanmakta zorluk \u00e7ekerler. Onlarca g\u00f6stergeden, kuleden ve meteorolojiden gelen bilgileri de\u011ferlendiren, u\u00e7u\u015fu parma\u011f\u0131n\u0131n ucuyla y\u00f6neten bir sistem analisti, m\u00fchendis ve kritik karar verici olan pilot, bu i\u015fleri yaparken belki terlemez, ama bazen \u00e7ok gerilir ve yorulur. Y\u00fczlerce yolcunun ya\u015fam sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131mak bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir strestir. Pilotlar\u0131n meslek hastal\u0131klar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda incelenebilir:<\/p>\n

1. <\/strong>Beslenme d\u00fczensizli\u011fi<\/strong>:<\/strong> \u00d6zellikle uzun menzilli u\u00e7u\u015flar yap\u0131p farkl\u0131 b\u00f6lgelerde yat\u0131ya kalan pilotlar\u0131n d\u00fczenli bir beslenmeleri olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Var\u0131lan b\u00f6lgenin otel ve restoranlar\u0131nda, farkl\u0131 baharat ve ya\u011flar i\u00e7eren yiyecek-i\u00e7eceklerden kaynakl\u0131 besin zehirlenmeleri (seyahat ishalleri) en riskli durumdur. Hareketsiz bi\u00e7imde kokpitte oturuyor olarak g\u00f6rev yapman\u0131n ve fazla kalorili ve ya\u011fl\u0131 yemekler yemenin uzun s\u00fcre\u00e7te hiperlipidemi, hiperglisemi, kilo al\u0131m\u0131, kalp-damar hastal\u0131klar\u0131 ve Tip-2 diyabet ile sonu\u00e7lanma (metabolik sendrom<\/em>) riski vard\u0131r. U\u00e7u\u015fta oru\u00e7 ve kat\u0131 diyet gibi nedenlerle yetersiz beslenme durumlar\u0131 ise hipoglisemi yoluyla zihinsel ve bedensel performans kayb\u0131na yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n

2. <\/strong>Sirkadien ritim d\u00fczensizli\u011fi<\/strong>:<\/strong> \u00d6zellikle s\u0131k s\u0131k k\u0131talararas\u0131 u\u00e7u\u015flar yapan pilotlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck biyolojik ritimleri de bozulur; jet-lag<\/strong> sivil u\u00e7u\u015f ekipleri i\u00e7in neredeyse rutindir.<\/p>\n

3. <\/strong>Yorgunluk<\/strong>:<\/strong> Yo\u011fun sezonlarda limitleri a\u015fan ve aralar\u0131nda yeterli dinlenme periyodu olmayan u\u00e7u\u015f g\u00f6revleri, k\u00fcm\u00fclatif\/kronik yorgunlu\u011fa ve t\u00fckenmi\u015fli\u011fe neden olabilir. Bu \u015fekilde g\u00f6reve devam eden pilotlar\u0131n yorgunlu\u011fu, kanlar\u0131nda belirli oranlarda alkol varm\u0131\u015f gibi olumsuz etkilere neden olur. Yorgunlukla birlikte uykusuzluk da varsa tablo daha da ciddile\u015fir; dikkatsizlik, unutkanl\u0131k, \u00f6ncelikleri yanl\u0131\u015f belirleme, karar verme hatalar\u0131, gereksiz riske girme, tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck gibi belirtiler ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n

4. <\/strong>Kozmik radyasyona ba\u011fl\u0131 kanser<\/strong>:<\/strong> K\u0131talararas\u0131 ve y\u00fcksek irtifa u\u00e7u\u015flar\u0131nda, \u00f6zellikle g\u00fcne\u015fteki patlamalar s\u0131ras\u0131nda daha yo\u011funla\u015fan kozmik radyasyon maruziyeti pilotlarda beyin, testis, mesane, meme, kolon, melanoma ve Hodgkin tipi kanserlere neden olmaktad\u0131r. Y\u00fcksek oranlar s\u00f6z konusu olmamakla birlikte b\u00f6yle bir risk vard\u0131r. U\u00e7u\u015f aletlerinden yay\u0131lan elektromanyetik dalgalar, jet yak\u0131t\u0131 buhar\u0131, UV \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ve ozon da kanserojendir.<\/p>\n

5. <\/strong>Kabin havas\u0131ndan ge\u00e7en hastal\u0131klar<\/strong>:<\/strong> Kabin ve kokpitte sirk\u00fcle eden havada, baz\u0131 hasta yolcular\u0131n nefeslerinden yay\u0131lan mikrobik ajanlar bulunabilir ve bunlar baz\u0131 hastal\u0131klara neden olabilir.<\/p>\n

6. <\/strong>Tropikal hastal\u0131klar\u0131<\/strong>:<\/strong> Tropikal b\u00f6lgelerde s\u0131tma, veba, kolera, tifo gibi hastal\u0131klar zaman zaman salg\u0131nlar yapmaktad\u0131r. A\u015f\u0131 yapt\u0131rmadan bu b\u00f6lgelere u\u00e7u\u015f yapan ve oralarda belirli s\u00fcreler kalan pilotlarda ha\u015ferat sokmas\u0131, yeme-i\u00e7me veya yerel halkla temas sonucu bu hastal\u0131klara yakalanma olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

7. <\/strong>Dekompresyon hastal\u0131klar\u0131 ve hipoksi<\/strong>: <\/strong>Kabin bas\u0131n\u00e7lama sistem ar\u0131zas\u0131 veya bir kabin par\u00e7as\u0131n\u0131n kopmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bas\u0131nc\u0131n birden d\u00fc\u015fmesi durumlar\u0131nda, insanlar\u0131n u\u00e7aktan d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlamalar\u0131 en k\u00f6t\u00fc senaryodur ve ya\u015fanm\u0131\u015f olaylar vard\u0131r. Ayr\u0131ca ani bas\u0131n\u00e7 kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 hava embolileri, bend, choke, barotravma<\/em>, so\u011fuktan donma olas\u0131l\u0131klar\u0131 yolcular i\u00e7in de, pilotlar i\u00e7in de s\u00f6z konusudur. Hipoksi, bu durumlarda \u00e7ok ciddi bir ba\u015fka olas\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

8. <\/strong>Dizoryantasyon ve ill\u00fczyonlar<\/strong>:<\/strong> Askeri havac\u0131l\u0131\u011fa \u00f6zg\u00fc san\u0131lan vestib\u00fcler ve g\u00f6rsel ill\u00fczyonlar sivil havac\u0131l\u0131kta da baz\u0131 kazalar\u0131n nedeni olmaktad\u0131r. Pilotun d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f referans\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu durumlarda her an kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek bu fizyolojik yan\u0131lg\u0131lara kar\u015f\u0131 teorik ve pratik e\u011fitimler alarak \u00fcstesinden gelmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Genel sivil havac\u0131l\u0131kta vertigo kazalar\u0131n\u0131n oran\u0131 %6-8\u2032dir.<\/p>\n

9. <\/strong>Bel-s\u0131rt-boyun a\u011fr\u0131lar\u0131<\/strong>:<\/strong> Ticari havayolu pilotlar\u0131nda uzun s\u00fcreli oturma, vibrasyon ve gerginli\u011fe ba\u011fl\u0131 olan omurga a\u011fr\u0131lar\u0131 rapor edilmektedir. Oran\u0131 %40-50\u2032leri bulan bu t\u00fcr a\u011fr\u0131lar\u0131n istirahatle azald\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n

10. <\/strong>Psikolojik stres<\/strong>:<\/strong> U\u00e7akta u\u00e7u\u015fu y\u00f6netirken, kabin ekibi ve yolcular\u0131n streslerini y\u00f6netmekten de sorumlu olan kaptan pilot, bazen a\u015f\u0131r\u0131 zorlanabilir. \u0130taatsiz\/agresif yolcular (ak\u0131l hastalar\u0131, histerik ki\u015filer, alkol ve madde ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131), acilen hastalanan veya \u00f6len yolcular, diversion durumlar\u0131, u\u00e7ak ka\u00e7\u0131rma, ciddi ar\u0131zalar, yang\u0131n, acil ini\u015f ve \u00f6l\u00fcml\u00fc kazalar\u2026 stres y\u00fck\u00fcn\u00fc artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n

11. <\/strong>Psikiyatrik durumlar<\/strong>:<\/strong> Pilotun bir insan olarak ailevi, sosyal, ekonomik veya ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fki problemlerinden kaynaklanan psikiyatrik hastal\u0131klar\u0131 olabilir. U\u00e7u\u015fta veya yerde depresyon, anksiyete, panik, u\u00e7u\u015f korkusu, psikoz ve intihar d\u00fcrt\u00fcleri i\u00e7ine girebilir. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu u\u00e7u\u015ftan kaynaklanan meslek hastal\u0131\u011f\u0131 kategorisinde olmamakla birlikte, u\u00e7u\u015f stresleri taraf\u0131ndan tetiklenmi\u015f olabilir.<\/p>\n

12. <\/strong>\u0130la\u00e7 kullan\u0131m\u0131<\/strong>:<\/strong> Ticari havayolu pilotlar\u0131 genellikle orta-\u00fcst ya\u015f grubunda olduklar\u0131 i\u00e7in, doktor raporu ile idarenin bilgisi dahilinde veya \u015firket doktoruna deklare etmeden kendi inisiyatifleri ile baz\u0131 ila\u00e7lar\u0131 kullanmakta olabilirler. Pek \u00e7ok ilac\u0131n yerde hafif olan yan etkileri, u\u00e7u\u015fta tahmin edilemeyecek bi\u00e7imde artar. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda alerji, grip ve sinir ila\u00e7lar\u0131 gelmektedir. Keza, tansiyon, kalp, \u015feker ila\u00e7lar\u0131 ile a\u011fr\u0131 kesicilerin ve Viagra benzeri ila\u00e7lar\u0131n da u\u00e7u\u015fta \u00f6nemli yan etkileri olabilmektedir. Yan etkileri bilinmeyen antiaging, antioksidan, bitkisel destek ila\u00e7lar\u0131 ve Uzakdo\u011fu kaynakl\u0131 kilo d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc, stres azalt\u0131c\u0131 veya cinsel g\u00fcc\u00fc artt\u0131r\u0131c\u0131 \u015f\u00fcpheli kar\u0131\u015f\u0131mlar piyasada re\u00e7etesiz sat\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 en do\u011fru yoldur.<\/p>\n

13. <\/strong>Ani t\u0131bbi inkapasitasyonlar<\/strong>:<\/strong> Yer ko\u015fullar\u0131nda baz\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahalelerle kontrol alt\u0131na al\u0131nabilecek birtak\u0131m rahats\u0131zl\u0131klar (\u00f6rn. tansiyon d\u00fc\u015fmesine ba\u011fl\u0131 basit senkop), u\u00e7u\u015fta pilotun ba\u015f\u0131na geldi\u011finde \u00e7ok tehlikeli hale d\u00f6n\u00fc\u015febilir ve kaza nedeni olabilir. Safra kesesi, di\u015f, sin\u00fcs veya b\u00f6brek ta\u015f\u0131 a\u011fr\u0131lar\u0131; migren, ba\u015f d\u00f6nmesi, alerji, besin zehirlenmesine ba\u011fl\u0131 kusma ve ishal, uyku bast\u0131rmas\u0131, ate\u015f y\u00fckselmesi, vs. pilotun u\u00e7u\u015fa konsantrasyonunu ve do\u011fru kumandalar vermesini bozabilir. Daha ileri durumlar olarak kokpitte pilotun ya\u015fayabilece\u011fi kalp krizi, hipertansiyon, hipoglisemi, inme, sara n\u00f6beti, mide kanamas\u0131, apandisit, f\u0131t\u0131k, ast\u0131m gibi durumlar do\u011frudan kazalara g\u00f6t\u00fcrebilir. Ancak t\u00fcm u\u00e7u\u015f kazalar\u0131 i\u00e7inde pilotun t\u0131bbi inkapasitasyonuna ba\u011fl\u0131 olanlar\u0131n oran\u0131 %1\u2032den azd\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n

Pilotlar\u0131n meslek hastal\u0131klar\u0131 ile ba\u015f etmede havac\u0131l\u0131k organizasyonlar\u0131n\u0131n gerekli d\u00fczenlemeleri yapmalar\u0131 \u015fart olmakla birlikte, sorumluluk birinci derecede pilotun kendisindedir. Profesyonel ve eri\u015fkin bir insan olarak, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve u\u00e7u\u015f performans\u0131n\u0131 \u00fcst d\u00fczeyde tutmak i\u00e7in baz\u0131 konularda dikkatli ve \u00f6zenli olmas\u0131 gerekir ve bunlar i\u00e7in uzman doktor olmak da \u015fart de\u011fildir. Sigara kullanmayan, u\u00e7u\u015f g\u00fcnlerinde alkol almayan, oru\u00e7, diyet ve ila\u00e7tan imtina eden, u\u00e7u\u015f aralar\u0131nda spor\/egzersiz yapan, istirahatine ve beslenmesine \u00f6zen g\u00f6steren pilotlar bu meslek hastal\u0131klar\u0131ndan kendilerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde korumu\u015f olacaklard\u0131r.<\/p>\n

Pilotlar\u0131n meslek hastal\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 ikinci \u00f6nlem u\u00e7u\u015f doktoru deste\u011fidir. Pilotun u\u00e7u\u015fla ilgili veya ilgisiz her t\u00fcrl\u00fc sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131nda dan\u0131\u015fman ve destek\u00e7i olarak g\u00f6rev yapacak u\u00e7u\u015f doktorlar\u0131 sisteme dahil edilmelidir. Periyodik muayenelerini belirli hastanelerde rutin bi\u00e7imde yapt\u0131r\u0131p sa\u011flam karar\u0131 alarak u\u00e7u\u015flar\u0131na devam eden bir pilotun g\u00fcndelik sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n, yorgunluk ve streslerinin birebir g\u00f6zlemcisi ve takip\u00e7isi olan u\u00e7u\u015f doktorlar\u0131 askeri havac\u0131l\u0131kta oldu\u011fu gibi sivil havac\u0131l\u0131kta da \u00e7ok i\u015flevsel olabilir.<\/p>\n

Haz\u0131rlayan<\/strong>: <\/strong>Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Havac\u0131l\u0131k zincirinin en u\u00e7 halkas\u0131nda bulunan pilot, bilgisi, mahareti, fiziksel performans\u0131, bedensel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve ruhsal dengesi ile emniyetli ve etkin bir u\u00e7u\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirmek durumundaki en kritik ki\u015fidir. Onun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve hastal\u0131klar\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bu nedenle olsa gerek, d\u00fcnyadaki hi\u00e7bir i\u015f alan\u0131nda pilotlar kadar s\u0131k sa\u011fl\u0131k kontrollerine al\u0131nan bir meslek grubu yoktur. Mesle\u011fe giri\u015finden ba\u015flayarak, periyodik sa\u011fl\u0131k muayenelerinden ge\u00e7en, v\u00fccutlar\u0131n\u0131n her […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-360","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bulten"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=360"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":362,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360\/revisions\/362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}