Lack of Communication<\/em>)<\/strong><\/p>\n\u0130leti\u015fim eksikli\u011fi; u\u00e7ak kazalar\u0131yla sonu\u00e7lanabilen insan fakt\u00f6rlerinden biridir. Y\u00f6netim, pilotlar, par\u00e7a tedarik\u00e7ileri, u\u00e7ak bak\u0131m g\u00f6revlileri vb. gibi insanlar aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesi gereken ileti\u015fim, potansiyel yanl\u0131\u015f anlama ya da g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmalar\u0131 da i\u00e7erir. \u0130leti\u015fim sorunlar\u0131, birden fazla ki\u015finin ayn\u0131 i\u015f \u00fcst\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00f6zellikle ge\u00e7erlidir. Ara\u015ft\u0131rmalar, s\u00f6zl\u00fc ileti\u015fimin ancak y\u00fczde 30\u2019unun alg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131\/anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Ak\u0131lda kalanlar, genellikle ilk ve son s\u00f6ylenenlerdir. Bu nedenle \u00f6nemli husus en \u00f6nce s\u00f6ylenmeli ve s\u00f6z\u00fcn sonunda bir daha tekrarlanmal\u0131d\u0131r. Konu \u00e7ok \u00f6nemli ise ileti\u015fim yaz\u0131l\u0131 olarak yap\u0131lmal\u0131 ya da check-list kullan\u0131lmal\u0131; varsay\u0131mlara g\u00f6re davran\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130leti\u015fimin kritik oldu\u011fu ve eksikli\u011finde problemlere yol a\u00e7abilecek di\u011fer bir durum ise u\u00e7aktaki vardiya de\u011fi\u015fikli\u011fi ya da merkez operat\u00f6r de\u011fi\u015fikli\u011fidir. Teknisyen taraf\u0131ndan k\u0131smen tamamlanm\u0131\u015f bir i\u015f, bir sonraki g\u00f6revliye transfer edilirken, u\u00e7ak bak\u0131m prosed\u00fcr\u00fcndeki pek \u00e7ok ad\u0131m g\u00f6zden ka\u00e7abilir. Vardiya de\u011fi\u015ftiren g\u00f6revli, g\u00f6revi devretti\u011fi ki\u015fiye her ayr\u0131nt\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131klamal\u0131d\u0131r ki i\u015f do\u011fru bir \u015fekilde tamamlas\u0131n. Bu noktadaki herhangi bir ileti\u015fim eksikli\u011fi, baz\u0131 \u00f6nemli i\u015flerin “yap\u0131lmadan tamamlanmas\u0131yla (!)” sonu\u00e7lanabilir.<\/p>\n
2. RAHATLIK \u00a0(Comlacency<\/em>)<\/strong><\/p>\nBilgi ve tecr\u00fcbe kazand\u0131k\u00e7a, a\u015f\u0131r\u0131 rahatl\u0131k hissi ve tehlikeli bir kendine g\u00fcven duygusu olu\u015fabilir. Gams\u0131zl\u0131k, halinden memnuniyet (‘\u015fi\u015fman-budala-mutlu’<\/em>) ve adam sendecilik, fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n kaybolmas\u0131na neden olur. S\u00fcrekli tekrarlanan rutin i\u015flerde baz\u0131 kontroller g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131labilir, dikkate al\u0131nmaz ya da atlanabilir; \u00e7\u00fcnk\u00fc o i\u015f daha \u00f6nce hatas\u0131z bir \u015fekilde defalarca tekrarlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan\u0131n “g\u00f6rmeyi umdu\u011fu \u015feyi g\u00f6rme” e\u011filimi vard\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00e7ok \u00f6nemli sinyaller g\u00f6zden ka\u00e7abilir. Ar\u0131zan\u0131n \/ problemin fark edilmemesi ve d\u00fczeltilmemesi, kaza ya da olay\u0131n gizli nedeni olabilir. Bir teknisyen ya da pilot, kendini check-list gibi bir kayna\u011fa dayal\u0131 olmadan i\u015f yaparken bulursa; bu, rahatl\u0131\u011fa giri\u015fin bir i\u015faretidir.<\/p>\n3. B\u0130LG\u0130 EKS\u0130KL\u0130\u011e\u0130 \u00a0(Lack of Knowledge<\/em>)<\/strong><\/p>\nBilgi eksikli\u011fi, faciayla sonu\u00e7lanabilecek hatalara yol a\u00e7abilen bir ba\u015fka insan fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. U\u00e7aktan u\u00e7a\u011fa de\u011fi\u015febilen teknoloji farkl\u0131l\u0131klar\u0131, ya da bir u\u00e7aktaki yeni geli\u015ftirilmi\u015f teknoloji ve prosed\u00fcrleri bilmiyor olmak, g\u00fcvenli u\u00e7u\u015f i\u00e7in ciddi risk olu\u015fturabilir. Bunu \u00f6nlemek i\u00e7in yeterli teorik ve pratik e\u011fitim yap\u0131lmal\u0131 ve bilgi seviyesi y\u00fckseltilmelidir. B\u00fct\u00fcn uygulamalar, talimatlarda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilen standartlara uygun olarak yap\u0131lmal\u0131, \u015f\u00fcphe duyuldu\u011funda o u\u00e7akta deneyimli olan ba\u015fka birine dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle biri ula\u015f\u0131labilir de\u011filse ya da dan\u0131\u015f\u0131lan ki\u015fi de prosed\u00fcre a\u015fina de\u011filse, \u00fcretici firman\u0131n teknik temsilcisi ile ba\u011flant\u0131ya ge\u00e7ilmelidir.<\/p>\n
4. D\u0130KKAT DA\u011eILMASI \u00a0(Distraction<\/em>)<\/strong><\/p>\nHangi i\u015fte olursa olsun dikkatin da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u015fleyi\u015fi bozabilir. Dikkatin kayd\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka konudan tekrar ayn\u0131 i\u015fe d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ise baz\u0131 detaylar\u0131n atlanmas\u0131 olas\u0131d\u0131r. Bak\u0131m kaynakl\u0131 hatalar\u0131n y\u00fczde 15\u2019inin dikkat da\u011f\u0131lmas\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tahmin edilmektedir. Dikkat da\u011f\u0131lmalar\u0131, zihinsel ya da fiziksel olabilir. U\u00e7ak i\u00e7inde ya da hangarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir d\u0131\u015f etken (g\u00fcr\u00fclt\u00fc, telefon \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, yemek aras\u0131, tart\u0131\u015fma, vs) ile geli\u015febilece\u011fi gibi, zihinsel bir ilgi kaymas\u0131 (ailevi sorunlar, rahats\u0131zl\u0131klar, mali konular, vs) bi\u00e7iminde de olabilir. Dikkat da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ger\u00e7ekte yap\u0131lan ad\u0131m\u0131n daha ilerisinde olundu\u011fu san\u0131labilir. \u0130\u015fg\u00f6ren, dikkatinin ne zaman da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na varmal\u0131 ve i\u015fin do\u011fru bir \u015fekilde devam etti\u011finden emin olmal\u0131d\u0131r. Da\u011f\u0131lan dikkatin toparlanmas\u0131nda iyi bir teknik, 3 ad\u0131m geriye giderek i\u015fe o noktadan yeniden ba\u015flamakt\u0131r. Ad\u0131m ad\u0131m yaz\u0131l\u0131 ve detayl\u0131 bir prosed\u00fcr\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131 ve her ad\u0131mdan sonra i\u015faretleme yap\u0131lmas\u0131 i\u015fi kolayla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n
5. \u00a0EK\u0130P \u00c7ALI\u015eMASI EKS\u0130KL\u0130\u011e\u0130 \u00a0(Lack of Teamwork<\/em>)<\/strong><\/p>\nEkip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, yeterli ileti\u015fim ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak g\u00f6revin bir\u00e7ok a\u015famas\u0131nda gereklidir. Bak\u0131mc\u0131lar aras\u0131ndaki bilgi payla\u015f\u0131m\u0131, koordinasyon, vardiyal\u0131 g\u00f6rev de\u011fi\u015fimi, sorun giderme ve u\u00e7a\u011f\u0131 test etme a\u015famalar\u0131n\u0131n hepsi, ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 atmosferinde daha iyi ger\u00e7ekle\u015fir. Ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, birbirlerini g\u00f6zlemleyerek ve ileti\u015fim kurarak faaliyetin i\u00e7inde olan herkesi kapsar. Tak\u0131mlar, i\u015fin i\u00e7indeki t\u00fcm bireylerin nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kazan\u0131rlar ya da kaybederler. \u0130\u015fin ne oldu\u011fu, nas\u0131l ve kim taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konulmal\u0131; bunun herkes taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131p onaylanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
6. A\u015eIRI YORGUNLUK \u00a0(Fatigue<\/em>)<\/strong><\/p>\nKazayla sonu\u00e7lanan bir\u00e7ok bak\u0131m hatas\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 yorgunlu\u011fun da rol\u00fc vard\u0131r. Yorgunluk zihinsel ya da fiziksel olabilece\u011fi gibi, duygusal yorgunluk \u015feklinde de olabilir. Bir ki\u015fi a\u015f\u0131r\u0131 yorgun oldu\u011funda zihinsel yetenekler, karar verme, reaksiyon s\u00fcresi, koordinasyon, h\u0131z, kuvvet ve denge bozulur. A\u015f\u0131r\u0131 yorgunluk, dikkati g\u00f6reve odaklama ve s\u00fcrd\u00fcrme kabiliyetini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr; k\u0131sa s\u00fcreli bellek problemlerine de yol a\u00e7abilir. Sonu\u00e7ta hatalarda art\u0131\u015fa, yarg\u0131lama becerisinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe, karar vermede zay\u0131fl\u0131\u011fa ve hatta hi\u00e7 karar verememeye sebep olabilir.<\/p>\n
Yorgunlu\u011fun temel sebeplerinden birisi uyku eksikli\u011fidir. Kaliteli ve dinlendirici bir uyku yorgunlu\u011fun giderilmesinde ila\u00e7 gibidir. Stres ve a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak (work load) da yorgunluk sebebidir. Bazen a\u015f\u0131r\u0131 hale gelmedik\u00e7e ki\u015fi yorgun oldu\u011funu fark etmeyebilir, ama bu ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan fark edilebilir ya da performans azalmas\u0131ndan anla\u015f\u0131labilir. A\u015f\u0131r\u0131 yorgun ki\u015filerin tek ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 risklidir.<\/p>\n
Yorgunluk, alkol etkisinde olma durumuyla benzerlik g\u00f6sterir. Yorgun insan, (ayn\u0131 alkoll\u00fc bir ki\u015fi gibi) problemleri \u00f6nemsiz g\u00f6rme, kendi becerilerini oldu\u011fundan daha iyi sanma yan\u0131lg\u0131s\u0131 i\u00e7indedir. 17 saattir uyan\u0131k ve g\u00f6revde olan bir teknisyen veya pilot, kan\u0131nda y\u00fczde 0.05 oran\u0131nda alkol varm\u0131\u015f gibi bir psikoloji i\u00e7indedir. 24 saattir uyumayan birisi ise, kan\u0131nda y\u00fczde 0.1 alkol olan ki\u015fiyle e\u015fde\u011fer durumdad\u0131r; daha kolay dikkati da\u011f\u0131l\u0131r, daha d\u00fc\u015f\u00fck IQ seviyesinde gibi davran\u0131r…<\/p>\n
Havac\u0131l\u0131kta bak\u0131m teknisyenleri, (u\u00e7aklar g\u00fcnd\u00fcz daha \u00e7ok u\u00e7tuklar\u0131 i\u00e7in) gece yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fan bir gruptur. Gece vardiyas\u0131nda monotonlu\u011fun uyku getirici etkisini gidermek \u00fczere uyar\u0131c\u0131 i\u00e7ecek ve yiyecekler, aral\u0131kl\u0131 olarak kas germe hareketleri yararl\u0131 olur. Vardiyal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan bak\u0131mc\u0131lar ve hava trafik kontrol\u00f6rleri, g\u00f6rev \u00f6ncesi veya sonras\u0131 yeteri kadar uyumal\u0131 ve d\u00fczenli egzersiz sayesinde yorgunlu\u011fun negatif etkilerini dengelemelidirler.<\/p>\n
7.\u00a0KAYNAK YETERS\u0130ZL\u0130\u011e\u0130\u00a0 (Lack of Resources<\/em>)<\/u><\/strong><\/span><\/p>\nKaynak (par\u00e7a) yetersizli\u011fi, teknik dok\u00fcmantasyon (el kitaplar\u0131, diyagramlar) olmay\u0131\u015f\u0131 ve kalitesiz malzemeler, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl veya \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olmayan kazalara sebep olabilir. \u0130\u015fe ba\u015flarken eksiklerin kontrol\u00fc ve giderilmesi gerekir. E\u011fer par\u00e7a, dok\u00fcman veya bilgi sa\u011flanam\u0131yorsa problemi g\u00f6rmezden gelmek yerine bir dan\u0131\u015fmana sorulmal\u0131, teknik temsilciyle konu\u015fulmal\u0131 veya \u00fcretici firman\u0131n teknik yay\u0131n k\u0131sm\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmelidir. G\u00f6rev i\u00e7in uygun kaynaklar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda i\u015fin daha do\u011fru yap\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
8.\u00a0BASKI (Pressur<\/em>e)<\/u><\/strong><\/p>\n\u015eirketten (patron veya y\u00f6netici), pilottan, m\u00fc\u015fteriden, meslekta\u015flardan veya ki\u015finin kendi i\u00e7inden gelen bask\u0131lar olabilir. S\u0131k\u0131nt\u0131lar dile getirilmeli, yard\u0131m talep edilmeli; gerekti\u011finde \u2018hay\u0131r\u2019 denilebilmelidir. Bu tarz i\u015f bask\u0131lar\u0131 ekiplerin i\u015flerini do\u011fru bir \u015fekilde yapma kapasitelerini etkiler.<\/p>\n
Havayolu \u015firketlerinin de maruz kald\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lar vard\u0131r: Yo\u011fun u\u00e7u\u015f programlar\u0131, ekonomik sorunlar, artan maliyetler\u2026 Bu y\u00fczden i\u015flerin h\u0131zl\u0131 y\u00fcr\u00fcmesi, problemlerin bir an \u00f6nce giderilmesi i\u00e7in bask\u0131 yaparlar. Organizasyonlar, operat\u00f6rlerin \u00fczerindeki zaman bask\u0131s\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131 ve b\u00fct\u00fcn i\u015flerin y\u00f6netilmesinde onlara yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131r ki, emniyetli olarak hedefe ula\u015f\u0131ls\u0131n. Zaman bask\u0131s\u0131 s\u00f6z konusu olsa bile kalite ve g\u00fcvenlikten \u00f6d\u00fcn verilmemeli ve tolere edilmemelidir. Zaman bask\u0131s\u0131n\u0131n gereksiz hatalara yol a\u00e7abilece\u011finin fark\u0131nda olunmal\u0131 ve ki\u015fi kendi kendisine bask\u0131 uygulamamal\u0131d\u0131r. “E\u011fer s\u0131rt\u0131n\u0131zda bir maymun varsa ve o maymun sizi y\u00f6netiyorsa, buna izin vermemeniz gerekir.”<\/p>\n
9.\u00a0KARARLI ISRARCILIK EKS\u0130KL\u0130\u011e\u0130 (Lack of Assertiveness<\/em>)<\/u><\/strong><\/p>\nKararl\u0131 \u0131srarc\u0131l\u0131k, ki\u015finin duygular\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndakileri ikna edecek \u015fekilde ve kendine g\u00fcven i\u00e7inde a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve de do\u011fru bildiklerini ger\u00e7ekle\u015ftirme ba\u011flam\u0131nda \u0131srarc\u0131 davranmas\u0131d\u0131r. Bu, ko\u015fullar\u0131 zorlayan bir giri\u015fkenlik olarak da tan\u0131mlan\u0131r ve pozitif bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imidir; agresiflikle ilgisi yoktur. Bak\u0131m teknisyenleri, kontrol\u00f6rler ve pilotlar, do\u011fru oldu\u011funa inand\u0131klar\u0131 bir konuda kararl\u0131 \u0131srarc\u0131l\u0131k i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131rlar; bunun yap\u0131lmamas\u0131 insanlar\u0131n hayatlar\u0131na mal olabilir. Kararl\u0131 \u0131srarc\u0131l\u0131k becerisine sahip y\u00f6netici ya da yard\u0131mc\u0131, di\u011ferleriyle konu\u015furken birden fazla problem varsa \u00f6ncelikli olarak tek bir konuyu ele almal\u0131 ve fikirleri destekleyecek referanslar\u0131 kullanmal\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc ancak bu \u015fekilde ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ikna edebilir. Yolunda gitmeyen durumlar\u0131 konu\u015fmak gerekti\u011finde, giri\u015fkenlik ve kararl\u0131 \u0131srarc\u0131l\u0131k eksikli\u011fi bir\u00e7ok \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kazaya yol a\u00e7abilir. Bak\u0131m y\u00f6neticileri, kararl\u0131 \u0131srarc\u0131l\u0131k becerileri eksik olan ki\u015fileri bilmeli, onlara yol g\u00f6stermeli, yeteneklerini ve deneyimlerini artt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
10.\u00a0STRES, GERG\u0130NL\u0130K<\/u><\/strong><\/p>\nHava ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131, u\u00e7urulmas\u0131 ve u\u00e7u\u015fun y\u00f6netimi, stresli bir i\u015ftir. Ticari olarak u\u00e7aklar para kazan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in olabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde faal olmal\u0131 ve u\u00e7mal\u0131d\u0131r. Bu da u\u00e7u\u015fun iptal olmamas\u0131 ve ertelenmemesi i\u00e7in k\u0131sa bir zaman dilimi i\u00e7inde bak\u0131m\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorlamaktad\u0131r. Dinamik h\u0131zl\u0131 ad\u0131m teknolojisi teknisyenlere stres y\u00fckler. Ayr\u0131ca karanl\u0131kta \u00e7al\u0131\u015fmak, dar alanlar, kaynak eksikli\u011fi ve uzun i\u015f saatleri gibi di\u011fer stres yaratan fakt\u00f6rler s\u00f6z konusudur. Bak\u0131m faaliyetlerinde en b\u00fcy\u00fck stres, i\u015fin yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. E\u011fer bak\u0131m i\u015fi do\u011fru yap\u0131lmazsa trajediyle sonu\u00e7lanabilir.<\/p>\n
Her bireyin farkl\u0131 bir stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kma y\u00f6ntemi vard\u0131r; \u00f6rne\u011fin zaman bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak bir ki\u015fi i\u00e7in stres yarat\u0131rken, di\u011feri taraf\u0131ndan normal kar\u015f\u0131lanabilir; hatta farkl\u0131 bir heyecan (challenge<\/em>) olarak alg\u0131lanabilir. Strese neden olan fakt\u00f6rler (stres\u00f6rler) fiziksel, psikolojik ve fizyolojik olarak \u00fc\u00e7 kategoriye ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\nFiziksel Stres\u00f6rler<\/u>:<\/p>\n
S\u0131cakl\u0131k:<\/em>\u00a0Hangardaki y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar kalp at\u0131\u015f\u0131 ve terlemeyi artt\u0131rarak bedenin a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131nmas\u0131na neden olur. D\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klar ise bedenin \u00fc\u015f\u00fcmesine, zay\u0131fl\u0131k hissetmesine ve uyku haline neden olur.<\/p>\nG\u00fcr\u00fclt\u00fc:<\/em>\u00a0U\u00e7aklar\u0131n ini\u015f ve kalk\u0131\u015f g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri, hangarlarda \u00e7al\u0131\u015fan teknisyenlerin i\u015fe odaklanma ve konsantrasyonlar\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\nAyd\u0131nlatma:<\/em>\u00a0Yetersiz ayd\u0131nlatma, teknik veri ve el kitab\u0131n\u0131n okunmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirir. U\u00e7ak i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken yetersiz ayd\u0131nlatma nedeniyle, bir par\u00e7ay\u0131 kaybetme ya da yanl\u0131\u015f onar\u0131m ihtimali artar.<\/p>\nS\u0131n\u0131rl\u0131 Alanlar<\/em>: Dar \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131, i\u015fi zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\nPsikolojik Stres\u00f6rler<\/u>:<\/p>\n
Ailevi sorunlar, yak\u0131nlar\u0131n hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcmleri, rahats\u0131zl\u0131klar, i\u015fe ait problemler, ili\u015fkide bulunulan ki\u015filer aras\u0131 zay\u0131f ili\u015fkiler, ekonomik sorunlar, vs. psikolojik stress\u00f6rlerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Piyangodan b\u00fcy\u00fck para kazanmak, terfi etmek ve tatile gitmek bile bir stres kayna\u011f\u0131 olabilir.<\/p>\n
\u0130\u015fe ba\u011fl\u0131 Stres\u00f6rler<\/u><\/em>: \u0130\u015fin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131na ya da zaman\u0131nda yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin olu\u015fabilecek a\u015f\u0131r\u0131 kayg\u0131, bak\u0131m s\u0131ras\u0131ndaki performans\u0131 ve h\u0131z\u0131 engeller.<\/p>\nAilevi sorunlar<\/u><\/em>: Gergin aile ili\u015fkileri, kavgalar, bo\u015fanma, vs. ki\u015finin i\u015fini do\u011fru yapmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\nKi\u015filer aras\u0131 problemler<\/u><\/em>: \u00dcstlerle veya arkada\u015flarla yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalardan kaynaklanan problemler, rekabet, mobbing, d\u00fc\u015fmanca bir i\u015f \u00e7evresi alg\u0131s\u0131na neden olabilir.<\/p>\nFizyolojik Stres\u00f6rler<\/u>: Yorgunluk, d\u00fc\u015f\u00fck fiziksel kondisyon, yetersiz ve dengesiz beslenme, uyku eksikli\u011fi, vardiyal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, vs. performans\u0131n d\u00fc\u015fmesine neden olabilen unsurlard\u0131r. Stresle ba\u015f etmede ilk ad\u0131m, stres yaratan fakt\u00f6rleri ve olu\u015fan semptomlar\u0131 tan\u0131makt\u0131r. Sonras\u0131nda yeterli d\u00fczeyde dinlenme, egzersiz, sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme, alkoll\u00fc i\u00e7kilerin s\u0131n\u0131rl\u0131 t\u00fcketimi, t\u00fct\u00fcnl\u00fc \u00fcr\u00fcnlerden ka\u00e7\u0131nma gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam tarz\u0131 geli\u015ftirmek \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n
Stresli durumlarda i\u015fe 5 dakika ara vermek, gev\u015femeye \u00e7al\u0131\u015fmak, nefes egzersizleri yapmak yararl\u0131 olur.<\/p>\n
11.\u00a0FARKINDALIK EKS\u0130KL\u0130\u011e\u0130 (Lack of Awareness<\/em>)<\/u><\/strong><\/p>\nBir eylemin olas\u0131 t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tan\u0131mada yetersizlik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fc eksikli\u011fidir. Ayn\u0131 i\u015fi tekrarl\u0131 olarak yapmak (monotonluk), uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 azaltaca\u011f\u0131 gibi fark\u0131ndal\u0131k eksikli\u011fini de beraberinde getirir. Bu nedenle herhangi bir i\u015f yap\u0131l\u0131rken, sanki ilk defa yap\u0131l\u0131yormu\u015f gibi ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Olay\u0131n ilerisini ve gerisini, ya da resmin tamam\u0131n\u0131 g\u00f6rmek hedeflenmeli; baz\u0131 hatalar\u0131n ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan fark edilmi\u015f olabilece\u011fi ihtimali g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak yard\u0131m istenmeli, fikir sorulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
12.\u00a0NORMLAR (Norms<\/em>)<\/u><\/strong><\/p>\nYaz\u0131l\u0131 olmayan, dikte edilmi\u015f ve genel olarak kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f olan al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f davran\u0131\u015flard\u0131r. Olumlu normlar da vard\u0131r, ama olumsuz normlar g\u00fcvenlik standartlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilir ve kaza olu\u015fumuna sebebiyet verebilir. Normlar genellikle \u015f\u00fcpheli ve belirsiz problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u015e\u00fcpheli bir durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ki\u015fi, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 referans olarak kullanabilir. Bu s\u00fcre\u00e7 devam ettik\u00e7e grup normlar\u0131 geli\u015fir ve yerle\u015fir. Yeni gelenlerin grup normlar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik yapabilmeleri \u00e7ok nadirdir. Bak\u0131mda kestirme yollar kullanmak, haf\u0131zadan \u00e7al\u0131\u015fmak ya da prosed\u00fcrleri izlememek, g\u00fcvenli olmayan norm \u00f6rnekleridir. Gruba yeni kat\u0131lanlar, bu g\u00fcvensiz normlar\u0131 eskilerden daha iyi fark edebilirler. Ancak yenilerin normlara yapaca\u011f\u0131 itirazlar ho\u015f kar\u015f\u0131lanmayabilir. Rutin haline gelmi\u015f g\u00fcvenli olmayan normlar yerine, resmi prosed\u00fcrleri kullanmak tercih edilmelidir.<\/p>\n
Kaynaklar<\/u><\/strong>:<\/strong><\/p>\n1. FAA AMT Handbook Addendum, Chapter 14: Human Factors<\/p>\n
2. Transport Canada. Human Performance Factors for Elemantery Work and Servicing. TP14175E, (2003)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yazar : Prof. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7 Yay\u0131nlanma tarihi : 16 Aral\u0131k 2013 https:\/\/www.airkule.com\/yazar\/DIRTY-DOZEN-INSAN-FAKTORLU-KAZA-NEDENLERININ-KARA-LISTESI\/843\/ https:\/\/www.airkule.com\/yazar\/DIRTY-DOZEN-INSAN-FAKTORLU-KAZA-NEDENLERININ-KARA-LISTESI-2\/850\/ 1980\u2019lerin sonu ve 1990\u2019lar\u0131n ba\u015f\u0131nda meydana gelen bir\u00e7ok u\u00e7u\u015f kazas\u0131 ve u\u00e7u\u015f olay\u0131 ba\u011flam\u0131nda Kanada Ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Transport Canada), bak\u0131m hatalar\u0131na yol a\u00e7abilen, ki\u015filerin etkili ve g\u00fcvenli hareketlerini k\u0131s\u0131tlayan 12 insan fakt\u00f6r\u00fc tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. U\u00e7ak bak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndaki insan hatalar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131ran bu unsurlar \u201cDirty Dozen\u201d olarak bilinir. Sadece u\u00e7ak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-3688","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bulten"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3688"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3689,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3688\/revisions\/3689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}