{"id":3733,"date":"2024-09-30T12:24:29","date_gmt":"2024-09-30T09:24:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=3733"},"modified":"2024-09-30T12:24:29","modified_gmt":"2024-09-30T09:24:29","slug":"en-uygun-gorev-adi-turkonot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=3733","title":{"rendered":"EN UYGUN G\u00d6REV ADI: T\u00dcRKONOT"},"content":{"rendered":"<p>Yazar : Prof. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7<\/p>\n<p>Yay\u0131nlanma tarihi : 12 \u015eubat 2021<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.airkule.com\/yazar\/EN-UYGUN-GOREV-ADI-TURKONOT\/2750\/\">https:\/\/www.airkule.com\/yazar\/EN-UYGUN-GOREV-ADI-TURKONOT\/2750\/<\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #2e2e2e; font-family: Arial;\"><strong>T\u00fcrk Uzay \u0130nsanlar\u0131 \u0130\u00e7in En Uygun G\u00f6rev Ad\u0131: T\u00dcRKONOT\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan, 9 \u015eubat 2021 g\u00fcn\u00fc Milli Uzay Program\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Cumhuriyetimizin 100\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda uzaya (Ay\u2019a?) bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn g\u00f6nderilece\u011fi m\u00fcjdesini verdi. Heyecan yaratan bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n i\u00e7eri\u011findeki belirsizlikler havac\u0131l\u0131k \u00e7evrelerinde yorumland\u0131. ABD\u2019nin ambargolar\u0131 nedeniyle uzaya gidi\u015fin NASA arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olamayaca\u011f\u0131; ama Elon Musk\u2019\u0131n SpaceX \u015firketi ya da Roscosmos\u2019un daha \u00f6nceki vaadi (Ba\u015fkan Dmitriy Rogozin\u2019in, 27 A\u011fustos 2019 g\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama) dikkate al\u0131narak Soyuz arac\u0131 ile de ger\u00e7ekle\u015fmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde duruluyor\u2026<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle \u015fu tespitlerin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmeliyiz: Ay\u2019a veya Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonuna bir T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n gitmesi b\u00fcy\u00fck bir PR \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r; uzayda bayrak g\u00f6sterme ve prestij y\u00fckseltme hamlesidir. Bilim d\u00fcnyam\u0131z i\u00e7in bir motivasyon oldu\u011fu kadar, ulusal bilin\u00e7 ve \u00f6zg\u00fcven artt\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Belki NASA ve benzeri kurulu\u015flarda g\u00f6rev yapan onlarca parlak bilim adamlar\u0131m\u0131zdan birka\u00e7\u0131n\u0131n bile tersine beyin g\u00f6\u00e7\u00fcne vesile olsa yeterlidir. Stratejik olarak da, masan\u0131n bir yerinde oturuyor olmak ve de\u011ferli uzay madenleri ile uzaydan yap\u0131lacak askeri sald\u0131r\u0131lar\u0131n seyircisi olmamak gibi avantajlar getirebilir&#8230;<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada ayr\u0131ca ilk T\u00fcrk uzay insan\u0131na astronot ya da kozmonot kelimelerine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen bir ad \u00f6nerilmesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunmu\u015ftu. Uzun y\u0131llar \u00f6nce dilimize giren \u2018pilot\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u2018Astronot\u2019un da hen\u00fcz tam yerle\u015fmeden \u00f6zg\u00fcn bir s\u00f6zc\u00fck \u00fcretilmesi ba\u011flam\u0131nda bu \u00e7a\u011fr\u0131 gayet yerindedir.<\/p>\n<p>Havac\u0131l\u0131kta pilotlar\u0131n ve uzay insanlar\u0131n\u0131n g\u00f6rev ad\u0131 olan \u2018pilot\u2019 Frans\u0131zca k\u00f6kenli bir s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr; d\u00fcmenci, k\u0131lavuz kaptan, yar\u0131\u015f otomobili ve havaarac\u0131 s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc gibi kavramlar\u0131 kar\u015f\u0131lar. Havac\u0131l\u0131ktaki u\u00e7ak, helikopter, balon, drone s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri bu adla an\u0131l\u0131r. Pilot s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn dilimize girmedi\u011fi Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda \u00fclkemize gelen ilk u\u00e7aklar \u2018Tayyare\u2019, s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri de \u2018Tayyareci\u2019 olarak an\u0131lmaktayd\u0131. Arap\u00e7a k\u00f6kenli bu s\u00f6zc\u00fckler, denizcilerin kendilerine \u2018bahriyeli\u2019, futbolcular\u0131n da \u2018top\u00e7u\u2019 denilmesini sevmeleri gibi, \u00fclkemizde 1-2 nesil \u00f6ncesine kadar yayg\u0131n bi\u00e7imde kullan\u0131ld\u0131. Sonraki y\u0131llarda TDK\u2019n\u0131n \u00f6nerdi\u011fi \u2018U\u00e7ak, U\u00e7ak\u00e7\u0131\u2019 gibi s\u00f6zc\u00fckler, derinliksiz ve hafif kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in olsa gerek jargona giremedi; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u2018tayyareci\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc daha melodik, romantik ve \u015f\u00f6valyece geliyordu. 1972 y\u0131l\u0131nda kavram karma\u015fas\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi ve resmi yaz\u0131\u015fmalarda tektiple\u015fme amac\u0131yla Hava K.K. taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan bir emirle, \u2018u\u00e7ak\u2019 ve \u2018pilot\u2019 s\u00f6zc\u00fcklerin kullan\u0131m\u0131 zorunlu hale getirildi. \u2018Tayyare\u2019 ve \u2018tayyareci\u2019 s\u00f6zc\u00fckleri resmi yaz\u0131\u015fmalardan kald\u0131r\u0131ld\u0131; ama \u00f6zel konu\u015fmalarda uzun y\u0131llar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc (*).<\/p>\n<p>\u00dclkemizde uzaya \u00e7\u0131kan insanlara \u2018astronot\u2019 denilmesi, Amerikan k\u00fclt\u00fcr\u00fcne olan a\u015final\u0131ktan gelen bir al\u0131\u015fkanl\u0131k olarak neredeyse dilimize girmi\u015ftir. \u0130ngilizce konu\u015fan \u00fclkeler genellikle \u2018Astronaut\u2019, Ruslar \u2018Kosmonaut\u2019 \u00c7inliler \u2018Taikonaut\u2019 Avrupal\u0131lar \u2018Euronaut\u2019, Frans\u0131zlar \u2018Spationaute\u2019 s\u00f6zc\u00fcklerini kullan\u0131rlar. Etimolojik olarak bu s\u00f6zc\u00fcklerdeki \u2018Astro\u2019 eki y\u0131ld\u0131z, \u2018Kosmo\u2019 evren, \u2018Tai\u2019 ise g\u00f6k anlam\u0131ndad\u0131r. \u00c7o\u011funlukla kullan\u0131lan \u2018naut\u2019 eki denizcilik anlam\u0131ndad\u0131r; bu, uzay bilimine denizcilikten gelen bir mirast\u0131r. Yani bask\u0131n denizcilik k\u00fclt\u00fcr\u00fc g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc de bir deniz olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f ve uzay\u0131n derinliklerine giden insanlar\u0131 \u2018y\u0131ld\u0131z \/ evren denizcisi\u2019 olarak adland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>2005 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk Dil Kurumu astronot kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak &#8216;G\u00f6kmen&#8217; kelimesini \u00f6nerdi; ama nedense o da pek tutmad\u0131. Bug\u00fcn i\u00e7in aday isimler listesinde G\u00f6kt\u00fcrk, G\u00f6kalp, G\u00f6kmen, G\u00f6kderi, G\u00f6kreis, G\u00f6kay, T\u00fcrkay, T\u00fcrkonot, Evrenot, Fatih, Alparslan, Ak\u0131nc\u0131 ve Caca Bey de bulunmaktad\u0131r. Kanaatimizce \u2018T\u00fcrkonot\u2019 ad\u0131, hem T\u00fcrk \u00f6n-eki ta\u015f\u0131mas\u0131, hem de uluslararas\u0131 uzay terminolojisine paralel bi\u00e7imde (Ruslar\u0131n, \u00c7inlilerin ve Avrupa\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi) \u2018naut\u2019 son-eki bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 nedeniyle, uzay insan\u0131 kavram\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan en uygun s\u00f6zc\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n<p>* Sarp \u0130. Bir Jet Pilotunun An\u0131lar\u0131. Kasta\u015f Yay\u0131nevi. \u0130stanbul, 2015. s. x, 99-100,157.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazar : Prof. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7 Yay\u0131nlanma tarihi : 12 \u015eubat 2021 https:\/\/www.airkule.com\/yazar\/EN-UYGUN-GOREV-ADI-TURKONOT\/2750\/ T\u00fcrk Uzay \u0130nsanlar\u0131 \u0130\u00e7in En Uygun G\u00f6rev Ad\u0131: T\u00dcRKONOT\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan, 9 \u015eubat 2021 g\u00fcn\u00fc Milli Uzay Program\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Cumhuriyetimizin 100\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda uzaya (Ay\u2019a?) bir T\u00fcrk\u2019\u00fcn g\u00f6nderilece\u011fi m\u00fcjdesini verdi. Heyecan yaratan bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n i\u00e7eri\u011findeki belirsizlikler havac\u0131l\u0131k \u00e7evrelerinde yorumland\u0131. ABD\u2019nin ambargolar\u0131 nedeniyle uzaya gidi\u015fin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-3733","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bulten"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3733"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3733\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3734,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3733\/revisions\/3734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}