\u0130ngiltere\u2019nin \u2018low cost\u2019 havayolu \u015firketi\u00a0Wizz Air CEO\u2019su Jozsef Varadi,<\/strong>\u00a08 Haziran 2022 g\u00fcn\u00fc \u015firket i\u00e7i yay\u0131nlanan bir videoda pilotlara seslenerek: \u201cYorgunlu\u011fun, sorunlar\u0131n potansiyel bir sonucu oldu\u011funu anl\u0131yorum; ancak\u2026 bir Base\u2019de her 5 ki\u015fiden 1\u2019i yorgun oldu\u011fu i\u00e7in u\u00e7amayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi\u011finde bu i\u015fi y\u00fcr\u00fctemeyiz. Hepimiz yorgunuz. Bazen fazladan yol kat etmemiz gerekiyor. Bir u\u00e7u\u015fu iptal etmemizin zarar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck. Bu, markan\u0131n itibar\u0131na zarar veriyor; finansal zararlara u\u011fruyoruz\u201d dedi.<\/p>\n -Avrupa Kokpit Birli\u011fi (ECA)<\/strong>\u00a0Varadi\u2019nin yorumlar\u0131na yan\u0131t olarak, \u201cYorgun pilotlar\u0131\u00a0u\u00e7maya te\u015fvik etmek, sarho\u015f bir s\u00fcr\u00fcc\u00fcye anahtar vermek gibidir\u201d dedi.<\/p>\n -\u0130ngiltere Hava Trafik Kontrol G\u00f6revlileri Birli\u011fi<\/strong>\u00a0\u201cWizz Air CEO\u2019sunun bu s\u00f6zlerini\u00a0duyman\u0131n \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 oldu\u011funu\u201d s\u00f6yledi.<\/p>\n -\u0130ngiliz Hava Yollar\u0131 Pilotlar Birli\u011fi (BALPA)<\/strong>\u00a0ise \u201cBir havayolu CEO\u2019sunun u\u00e7u\u015f emniyet k\u00fclt\u00fcr\u00fcne bu kadar ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fok olduklar\u0131n\u0131\u201d a\u00e7\u0131klad\u0131. BALPA ayr\u0131ca, yorgun hissetmeleri durumunda u\u00e7mayarak do\u011fru \u015feyi yapan Wizz Air pilotlar\u0131n\u0131 tam olarak destekleyece\u011fini bildirdi (1,2,3).<\/p>\n \u0130rlanda-Dublin\u2019de Trinity College \u2018\u0130nsan Fakt\u00f6rleri\u2019 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden (akredite kaza k\u0131r\u0131m ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131)\u00a0Kpt.Plt. Paul Cullen\u2019<\/strong>in yorumu \u015f\u00f6yle: \u201cAz say\u0131da pilotun yorgun olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi ki\u015fisel kabul edilebilir; ama %20 veya daha fazla oranda pilotun yorgunluk deklare etmesi, olay\u0131n bireysel de\u011fil daha derin ve sistemsel k\u00f6kleri oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmelidir. Onlar\u0131 u\u00e7u\u015fa zorlamak sorumsuzca, etik d\u0131\u015f\u0131 ve emniyete ayk\u0131r\u0131 bir tutum olur.\u201d (4).<\/p>\n T\u00fcrk Sivil Havac\u0131l\u0131k Pilotlar\u0131n\u0131n 2022 y\u0131l\u0131 Yorgunluk Anketi\u00a0<\/strong><\/p>\n Havac\u0131l\u0131kta yorgunluk ICAO tan\u0131m\u0131na g\u00f6re; fiziksel ve zihinsel yo\u011fun u\u011fra\u015f, yeterince dinlenememe, uzam\u0131\u015f uyan\u0131kl\u0131k s\u00fcresi, uyku yoksunlu\u011fu ve biyoritim karma\u015fas\u0131 sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bedensel ve zihinsel bir yetmezlik halidir. Yorgunluk ve uykusuzluk; dikkat, bellek, problem \u00e7\u00f6zme, muhakeme, fark\u0131ndal\u0131k ve karar verme becerilerini azalt\u0131r. Pilotun uyan\u0131kl\u0131k hali, durumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131, psikomotor performans\u0131 ve sonu\u00e7ta u\u00e7ak \u00fczerindeki kumanda \/ kontrol\u00fc bozulur; hata art\u0131\u015f\u0131 olabilir. Yorgunlu\u011fun do\u011frudan ve dolayl\u0131 bi\u00e7imde etkiledi\u011fi kazalar, sadece u\u00e7u\u015f ekiplerinin de\u011fil milyonlarca u\u00e7ak yolcusunun da can g\u00fcvenli\u011fini ilgilendirir. Bu nedenle asla g\u00f6rmezden gelinmemeli, yok say\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n WizzAir CEO\u2019sunun pilotlar\u0131n yorgunluk yak\u0131nmalar\u0131n\u0131 abart\u0131l\u0131 buldu\u011fu s\u00f6ylemi m\u00fcnferit de\u011fildir; yeni de de\u011fildir. Bu, havac\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00e2r rakamlar\u0131na odakl\u0131 bir ticari \u015firket gibi g\u00f6ren ki\u015filerin ortak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr ve zaman zaman (bu kadar a\u00e7\u0131k\u00e7a olmasa da) dile getirilmi\u015f ya da dolayl\u0131 tutumlarla g\u00f6sterilmi\u015ftir. Yorgunluk ve uykusuzlu\u011fu, uyu\u015fturucu bir ila\u00e7 kadar performans\u0131 bozan bir insan unsuru olarak kabul eden ki\u015filer duruma asla b\u00f6yle bakmaz. U\u00e7u\u015f emniyet bilinci y\u00fcksek y\u00f6neticileri kesinlikle tenzih ediyoruz; ama ne kadar iyi niyetli ve sorumluluk duygusu y\u00fcksek olursa olsun, kokpitte u\u00e7an personelin fizyolojik ve psikolojik yorgunluk d\u00fczeylerini ve performanslar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc fark etmeyenler olabilir. Bu t\u00fcr anket \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131k kazand\u0131rma i\u015flevi vard\u0131r. Anketler nab\u0131z tutmak veya buzda\u011f\u0131n\u0131n alttaki k\u0131sm\u0131na bakmak metaforlar\u0131yla de\u011ferlendirilmeli ve ciddiye al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Havac\u0131l\u0131k T\u0131bb\u0131 Derne\u011fi ve Havac\u0131l\u0131k ve Uzay T\u0131bb\u0131 Platformu, ba\u015fka \u00fclkelerde yap\u0131lmakta olanlara benzer bi\u00e7imde \u00fclkemiz sivil havayolu pilotlar\u0131n\u0131n yorgunluk alg\u0131lar\u0131yla ilgili bir anket \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 pl\u00e2nlad\u0131. Anket sorular\u0131, u\u00e7u\u015f hekimi, havac\u0131l\u0131k psikolo\u011fu ve aktif g\u00f6revdeki pilot arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n de\u011ferli g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6nerileri do\u011frultusunda haz\u0131rland\u0131. Anonim nitelikteki anket, 2022 y\u0131l\u0131\u00a01 Mart – 24 Haziran<\/strong>\u00a0tarihleri aras\u0131nda internet ortamlar\u0131nda (baz\u0131 havac\u0131l\u0131k sitelerinde ve Dernek web sayfalar\u0131nda) yay\u0131nland\u0131. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan kimliklerini d\u0131\u015fa vuracak hi\u00e7bir \u00f6zel bilgi (isim, \u015firket, vs.) istenmedi.\u00a0802 pilot\u00a0<\/strong>ankete yan\u0131t g\u00f6nderdi.<\/p>\n Bilimsel ilkeleri \u00f6nceleyen sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 olarak Derneklerimiz, u\u00e7u\u015f emniyetine y\u00f6nelik insani unsurlar\u0131 dert edinmi\u015f, apolitik ve tarafs\u0131z yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla sekt\u00f6rde g\u00fcvenilirli\u011fini koruyabilmi\u015ftir. Sonu\u00e7lar\u0131 baz\u0131 platformlarda sunulmu\u015f olan 2008, 2012 ve 2013 y\u0131llar\u0131ndaki benzeri anket \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zla belirli bir deneyim kazanm\u0131\u015f durumday\u0131z.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da baz\u0131 \u00f6zet istatistiksel bulgular\u0131 ve yorumlar\u0131 sunulan anket; T\u00fcrk sivil havac\u0131l\u0131k pilotlar\u0131n\u0131n 2022 y\u0131l\u0131 ilk yar\u0131s\u0131 itibariyle yorgunluk d\u00fczeyleri ve yorgunlu\u011fu artt\u0131ran unsurlar \u00fczerinde baz\u0131 tespitler i\u00e7ermektedir. Avrupa \u00fclkelerinde s\u0131k\u00e7a yap\u0131lan bu t\u00fcr ara\u015ft\u0131rmalar, \u015firket y\u00f6neticilerine ve havac\u0131l\u0131k otoritelerine iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda referans olabilir. \u00dclkemiz i\u00e7in de b\u00f6yle bir i\u015flevi olmas\u0131n\u0131 \u00fcmit etmekteyiz.<\/p>\n Yorgun Pilot Tehlikeli Pilottur<\/strong><\/p>\n Yorgunlu\u011fun objektif parametreleri olsa da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00fcbjektiftir. Bu nedenle \u00f6l\u00e7\u00fclmesi zordur; kan tahlillerinde oldu\u011fu gibi say\u0131sal verilerle g\u00f6sterilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O halde bireysel bildirimlerle ki\u015fiye \u00f6zel durumu; anket y\u00f6ntemiyle de genel durumu de\u011ferlendirmekten ba\u015fka yol yoktur. Y\u00fczlerce insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 emanet etti\u011fimiz pilotlar\u0131n alg\u0131lar\u0131na ve s\u00f6ylemlerine inanmak, bunlar\u0131 hafife almamak durumunday\u0131z. Fiziksel ve psikolojik yorgunluk onlar\u0131 tehlikeli pilot haline getirebilir\u2026<\/p>\n Anketten Sat\u0131rba\u015flar\u0131<\/strong><\/p>\n 1-Ankete\u00a0802 pilot\u00a0<\/strong>kat\u0131ld\u0131. Kat\u0131lanlar\u0131n %94\u2019\u00fc Erkek, %6\u2019s\u0131 kad\u0131nd\u0131r. \u00a0Pilot ve F\/O oran\u0131 e\u015fitti.<\/p>\n 2-\u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015firkette yorgunlu\u011fun u\u00e7u\u015f emniyetiyle al\u00e2kal\u0131 bir unsur olarak dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na inanmayanlar\u0131n oran\u0131\u00a0%74,\u00a0<\/strong>dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin oran\u0131 %18\u2019dir. Buradaki olumsuz man\u00e2daki fark\u0131n ciddiye al\u0131nmas\u0131, \u015firketlerin yorgunluk konusuna verdikleri \u00f6nemin \u2018pilotlara hissettirilmesi\u2019 gerekti\u011fi sonucuna var\u0131yoruz.\u00a0 3-Anketin belki de en \u00f6nemli sorusunda; u\u00e7u\u015f g\u00f6revleri s\u00fcrecinde \u2018zinde veya hafif yorgunluk\u2019 hissedenler %20, \u2018orta d\u00fczeyin \u00fcst\u00fcnde yorgun ve \u00e7ok yorgun\u2019 hissedenlerin toplam oran\u0131 %80 bulunmu\u015ftur. Bu, her 5 pilottan 4\u2019\u00fcn\u00fcn yorgun oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. 2012 y\u0131l\u0131nda ECA\u2019n\u0131n \u2018Pilot Yorgunluk Barometresi\u2019 anketinde de \u0130sve\u00e7, Norve\u00e7, Danimarka ve Almanya\u2019dan gelen oranlar, her 5 pilottan 3 veya 4\u2019\u00fcn\u00fcn yorgun oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde idi (5).<\/p>\n 4-Yorgunluk nedenli \u2018Unfit\u2019 durumunda olan pilotlar\u0131n sadece %13\u2019\u00fcn\u00fcn bunu \u015firkete bildirdi\u011fi ve u\u00e7u\u015f listesinden \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 talep etti\u011fi;\u00a0%66\u2019<\/strong>s\u0131n\u0131n bu haliyle u\u00e7u\u015fa gitti\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u015eirketinde b\u00f6yle bir uygulaman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen %21\u2019lik grup hari\u00e7 tutuldu\u011funda oranlar\u0131n biraz daha y\u00fckselece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Yorgunluk sebepli \u2018Unfit\u2019 alg\u0131s\u0131n\u0131n ilgililere bildirilmekten neden imtina edildi\u011finin sebepleri ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 5-G\u00f6rev s\u00fcrecinde esneme ve uykululuk (sleepiness) ya da istemsiz olarak (fark\u0131na varmadan) uykuya dalmak (microsleep) halleri, pilotlarda kaza yapma nedenleri aras\u0131ndad\u0131r. Bizim anketimizde uykululuk ve mikro-uyku frekans y\u00fczdesi\u00a081<\/strong>\u00a0bulunmu\u015ftur. Bu, y\u00fcksek bir orand\u0131r. ECA Yorgunluk Barometresinde belki de sadece mikro-uyku soruldu\u011fu i\u00e7in oran %43-54 aras\u0131 bulunmu\u015ftu (5). 2013 y\u0131l\u0131ndaki BALPA\u2019n\u0131n anketinde pilotlar\u0131n %56\u2019s\u0131 kokpitte uyuyakalmakta, uyanan her 3 pilottan biri di\u011ferinin de uyudu\u011funu g\u00f6rmekteydi (6).<\/p>\n 6-Yorgunluk nedenli hata yapma oranlar\u0131; k\u00fc\u00e7\u00fck hatalarda %93, ciddi hatalarda %19 bulunmu\u015ftur. ECA \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck hata-ciddi hata ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmadan soruldu\u011fu i\u00e7in olsa gerek, yorgunlu\u011fa ba\u011fl\u0131 hata yapma oranlar\u0131 \u00fclkelere g\u00f6re %71-90 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc (5). BALPA ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda da pilotlar\u0131n %84\u2019\u00fc yorgunlu\u011fa ba\u011fl\u0131 beceri kayb\u0131 ya\u015famaktayd\u0131 (6).<\/p>\n Not:<\/strong>\u00a0Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n t\u00fcm istatistiksel bilgilerine eri\u015fmek i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z: anyflip.com\/aotl\/aauk\u00a0 ; \u00a0\u00a0www.hutp.org<\/p>\n Kaynaklar<\/p>\n 1. https:\/\/thepointsguy.com\/news\/wizz-air-ceo-criticises-tired-pilots\/<\/a><\/p>\n 2. https:\/\/www.bbc.com\/news\/business-61741139<\/a><\/p>\n 3.\u00a0Ba\u011f\u0131ms\u0131zHavac\u0131lar.com<\/a><\/p>\n 4.\u00a0Vyte Klisauskaite. Wizz Air CEO under fire for saying pilots should stop complaining about fatigue. Aerotime Hub (June 9, 2022).<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-Jozsef-Varadi.jpg\")
<\/span><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-eca-1.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-Paul-Cullen.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-eylem-1.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-dernekler.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-grafik1.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-grafik-2.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-grafik-3.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.airkule.com\/images\/image\/20220628-grafik-4.png\")
<\/p>\n