{"id":416,"date":"2012-07-08T12:15:48","date_gmt":"2012-07-08T09:15:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hvtd.org\/?p=416"},"modified":"2012-07-08T12:15:48","modified_gmt":"2012-07-08T09:15:48","slug":"havayoluyla-seyahatlerde-kabin-ici-olumler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=416","title":{"rendered":"Havayoluyla Seyahatlerde Kabin i\u00e7i \u00d6l\u00fcmler"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Son y\u0131llarda havayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile seyahat eden yolcu say\u0131s\u0131ndaki art\u0131\u015fla birlikte, yolcular\u0131n ya\u015flar\u0131nda ve kronik ve\/veya ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 bulunma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda da art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmektedir (1). Yolculuk s\u0131ras\u0131nda y\u00fckseklikle orant\u0131l\u0131 olarak kabin i\u00e7indeki hava bas\u0131nc\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri, \u00f6zellikle koroner, pulmoner, serebrovask\u00fcler sorunlar\u0131 olan ve anemik hastalarda, parsiyel oksijen bas\u0131nc\u0131nda azalmaya ba\u011fl\u0131 olarak risk art\u0131\u015f\u0131na neden olur. Ayr\u0131ca kabin i\u00e7indeki ses, vibrasyon ve t\u00fcrb\u00fclans travmalar\u0131 da yolcular \u00fczerinde olumsuz etki yaparak gastrointestinal ve vestib\u00fcler sistemi zarara u\u011fratabilir. \u00d6zellikle uzun menzilli u\u00e7u\u015flarda hareketsizli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 ven\u00f6z staz ve p\u0131ht\u0131la\u015fma art\u0131\u015f\u0131 da olumsuz etkilere yol a\u00e7ar. Jet Lag olu\u015fumuna neden olan saat de\u011fi\u015fiklikleri, g\u00fcnl\u00fck sirkadien ritmi bozarak, \u00f6zellikle metabolik ve endokrin hastal\u0131klar\u0131 bulunan yolcularda risk olu\u015fturur (1,2).<\/p>\n

U\u00e7u\u015f esnas\u0131ndaki acil durumlarda hedef, yolcuyu acil yard\u0131m gelene kadar stabilize etmektir. Kabin g\u00f6revlileri ilk yard\u0131m ve baz\u0131 temel sa\u011fl\u0131k m\u00fcdahalelerini sa\u011flamada bilgili ve yard\u0131mc\u0131 olsa da, deneyimli bir hekim yolcunun varl\u0131\u011f\u0131, hayat kurtar\u0131c\u0131 i\u015flemlerde \u00e7ok \u00f6nemlidir. E\u011fer u\u00e7u\u015f s\u0131ras\u0131nda t\u0131bbi bir acil olu\u015fursa, \u00e7o\u011fu havayolu \u015firketi telsiz telefon ile yerdeki sa\u011fl\u0131k personeline ba\u015fvurabilme kapasitesine sahiptir. E\u011fer hekim bir yolcu yoksa; kaptan, havayolu t\u0131bbi departman\u0131 ile ya da dan\u0131\u015fman hekimle ileti\u015fim kurabilir. Baz\u0131 havayollar\u0131 ise t\u0131bbi departmanlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 24 saat dan\u0131\u015fmanl\u0131k veren sa\u011fl\u0131k \u015firketleriyle \u00f6zel s\u00f6zle\u015fmeler yapabiliyor (3,4,5). FFA\u2019\u0131n \u00f6nerisiyle 1986\u2032dan itibaren u\u00e7aktaki bir sa\u011fl\u0131k personelinin bizzat kendisinin ya da yerdeki bir sa\u011fl\u0131k personelinin \u00f6nerisiyle kabindeki ba\u015fka bir ki\u015finin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00f6zel ilk yard\u0131m kitlerinin bulundurulmas\u0131 zorunlu hale getirilmi\u015ftir (1).<\/p>\n

Uluslararas\u0131 havayolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda senede yakla\u015f\u0131k 70-80 kabin i\u00e7i \u00f6l\u00fcm g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki bu, her 1 milyon yolcuda %0.31<\/strong> gibi bir s\u0131kl\u0131k demektir. Bu hastalar\u0131n \u00e7o\u011fu orta ya\u015fl\u0131 (ortalama 53.8), erkek (%60) yolculard\u0131r. Kabin i\u00e7i \u00f6l\u00fcmlerin en s\u0131k (%48) sebepleri kardiyovask\u00fcler hastal\u0131klard\u0131r. Ayr\u0131ca terminal d\u00f6nem kanser (%6), kabin i\u00e7i yaralanmalar (%6), imm\u00fcn sistem hastal\u0131klar\u0131 (%3), alerjik reaksiyonlar (%3) da kabin i\u00e7i \u00f6l\u00fcm nedenlerindendir. \u00d6l\u00fcmlerin yakla\u015f\u0131k %33\u2032\u00fcnde ise herhangi bir sebep bulunamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00d6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan bu rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n en s\u0131k sebebi ani kalp durmas\u0131d\u0131r. Bu yolcular\u0131n \u00e7o\u011funda (%77) daha \u00f6nceden bilinen kalp hastal\u0131\u011f\u0131 hikayesi yoktur. Ani kalp durmas\u0131na sebep olan en s\u0131k ritm bozuklu\u011fu ise ventrik\u00fcler fibrilasyon (VF)\u2019dur (7). Bu t\u00fcr bir olayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, en s\u0131k yap\u0131lan uygulama, kardiyopulmoner resusitasyona devam edilerek en yak\u0131n havaliman\u0131na inilmesi (diversion) idi. Bu, en iyi ko\u015fullarda bile en az 20 dakika almaktad\u0131r. Ancak VF olan bir hastan\u0131n defibrilasyonunda 1 dakikal\u0131k bir gecikmenin bile ya\u015fam \u015fans\u0131n\u0131 %10 azaltt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca kabin i\u00e7inde otomatik eksternal defibrilat\u00f6rlerin (OED) kullan\u0131m\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. OED\u2019ler, kalp durmas\u0131 durumlar\u0131nda sa\u011f kal\u0131m \u015fans\u0131n\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r. ABD\u2019de ticari u\u00e7aklara ilk OED\u2019leri yerle\u015ftiren Amerikan Havayollar\u0131\u2019d\u0131r. Amerikan Havayollar\u0131\u2019nda Haziran 1997-Temmuz 1999 aras\u0131ndaki 2 sene zarf\u0131nda OED\u2019ler 200 kez kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. OED\u2019lerin bu hastalardaki sensitivitesi (VF\u2019u tan\u0131ma yetene\u011fi) ve ba\u015far\u0131l\u0131 defibrilasyon oran\u0131 %100\u2032d\u00fcr. Hastalara hi\u00e7bir zaman uygun olmayan \u015foklar verilmemi\u015ftir. Tedavinin devam\u0131ndaki sa\u011f kal\u0131m ve hastaneden taburcu olma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ise %40\u2032d\u0131r. OED\u2019lerin bu yararlar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fck\u00e7e, Haziran 2001\u2032den itibaren FFA, ticari havayollar\u0131 nda OED bulundurma zorunlulu\u011fu getirmi\u015ftir (5).<\/p>\n

Her y\u0131l milyonlarca yolcunun ta\u015f\u0131nmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, u\u00e7u\u015f esnas\u0131nda olu\u015fan \u00f6l\u00fcmler ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r; ancak yine de say\u0131 olarak son derece azd\u0131r. Bu \u00f6l\u00fcmlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in, hasta yolcular\u0131 u\u00e7u\u015fun d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmak ya da u\u00e7u\u015f \u00f6ncesinde sa\u011fl\u0131k taramas\u0131 yapmak bu \u00f6l\u00fcmlerin sadece \u00e7ok az bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u015eu anki bilgilerimiz, u\u00e7u\u015f s\u0131ras\u0131nda g\u00f6revli bir hekimin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, bu \u00f6l\u00fcmleri azaltabilece\u011fini g\u00f6stermemektedir. U\u00e7aklarda mevcut olan t\u0131bbi yard\u0131m kitlerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da kabin i\u00e7i \u00f6l\u00fcmleri \u00f6nlemede yararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. U\u00e7ak yolculu\u011funda olu\u015fan \u00f6l\u00fcmler, \u00f6nceden sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu bilinen yolcularda daha s\u0131k meydana gelir ve \u00f6nlenmesi de imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu y\u00fczden esas \u00f6nem, kabin personelinin ilk yard\u0131m, temel kardiyak resusitasyon deste\u011fi ve OED kullan\u0131m\u0131 e\u011fitimine verilmelidir ve bu e\u011fitimler periyodik olarak tekrarlanarak, bilgi birikimleri g\u00fcncellenmelidir (1,6,8).<\/p>\n

Haz\u0131rlayan<\/strong>:<\/strong> Dr. Kerem Erkalp<\/strong>, Ba\u011fc\u0131lar E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Aneztezi Klini\u011fi-\u0130stanbul<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong>:\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n