{"id":596,"date":"2012-07-18T19:19:04","date_gmt":"2012-07-18T16:19:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hvtd.org\/?p=596"},"modified":"2012-07-18T19:19:04","modified_gmt":"2012-07-18T16:19:04","slug":"durum-muhakemesi-kaybi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=596","title":{"rendered":"Durum Muhakemesi Kayb\u0131"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Durum muhakemesi (Situational Awareness<\/em>) \u00e7evremizin do\u011fru bir zihinsel modelini almam\u0131zla ilgilidir, ba\u015fka deyi\u015fle bir bireyin ger\u00e7e\u011fi do\u011fru kavramas\u0131d\u0131r. Havac\u0131l\u0131k terimleriyle, bir u\u00e7a\u011f\u0131 ve u\u00e7u\u015f ekibini etkileyen t\u00fcm fakt\u00f6r ve durumlar\u0131n do\u011fru bir resminin sa\u011flanmas\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Biz d\u00fcnyay\u0131, olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimizi anlatan terimlerle de\u011fil, ger\u00e7ekte ne oldu\u011funu anlatan terimlerle yorumlamal\u0131y\u0131z. Yani durum muhakemesi, \u00e7evremizde olup bitenlerden haberdar olmakt\u0131r<\/strong>. \u0130yi durum muhakemesi riski azaltacak, yetersiz durum muhakemesi ise riski artt\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n

Durum Muhakemesi ve Performans:<\/strong> Durum muhakemesi ve performans birbiriyle do\u011frudan ili\u015fkilidir. Durum muhakemesi artt\u0131k\u00e7a, bilgiyi i\u015fleme yetene\u011fimiz de artacak, bu da daha iyi performans ile sonu\u00e7lanacakt\u0131r. Bu durum anormal veya emergency<\/em> durumlarda oldu\u011fu gibi kritik olabilir. Olaylara m\u00fcdahale etmeye haz\u0131r olan u\u00e7u\u015f ekibi, ikazlara ve di\u011fer u\u00e7u\u015f ekibinin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin fark\u0131nda olmas\u0131 hususunda daha hassas olacakt\u0131r. Durum muhakemesi u\u00e7u\u015f ekibinin daha etkili kararlar almas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck edecektir.<\/p>\n

Ki\u015fisel Durum Muhakemesinin Ekip Durum Muhakemesiyle Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: <\/strong>U\u00e7u\u015f ekibindeki ki\u015filerin birer birey olarak ve bir b\u00fct\u00fcn olarak yapt\u0131\u011f\u0131 durum muhakemesi aras\u0131nda belirli bir ili\u015fki vard\u0131r. Bireysel durum muhakemesi, bir ki\u015finin u\u00e7u\u015fu etkileyen fakt\u00f6rleri ve ko\u015fullar\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Her u\u00e7u\u015f ekibi \u00fcyesinin durum muhakemesinin di\u011ferlerinden farkl\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. U\u00e7u\u015f ekibinin durum muhakemesi d\u00fczeyi, her bir bireyin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 seviyeyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu her bireyin muhakemesinin toplam\u0131 de\u011fildir.
\nU\u00e7u\u015f ekibi durum muhakemesini \u00fcst d\u00fczeye y\u00fckseltmek i\u00e7in, yard\u0131mc\u0131 pilot kendi durum muhakemesini kaptana bildirmelidir ve kaptan da bunu kabul etmelidir. Bu y\u00fcksek durum muhakemesini sa\u011flaman\u0131n anahtar\u0131d\u0131r. \u0130leti\u015fim ve komutlar\u0131n do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve liderlik \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n

Durum Muhakemesi Kayb\u0131n\u0131n (Loss of Situational Awareness-LSA) Belirtileri: <\/strong>Durum muhakemesini kaybediyor olmay\u0131 g\u00f6steren pek \u00e7ok belirti vard\u0131r. U\u00e7ak kaza ve k\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 analiz ederken bunlar g\u00f6zden ge\u00e7irilmelidir.<\/p>\n


\n1. Planlanm\u0131\u015f Hedeflere Ula\u015famama: <\/strong>Her u\u00e7u\u015fta belirli hedefler vard\u0131r. Bunlar, takat ayarlar\u0131, t\u0131rman\u0131\u015f \/ al\u00e7al\u0131\u015f oranlar\u0131, irtifalar, rotalar, s\u00fcrat vb\u2019dir. Bir anlamda bu hedefler, yap \/ yapma kriterleridir.<\/p>\n


\n2. D\u00f6k\u00fcmanlanmam\u0131\u015f Prosed\u00fcrler:<\/strong> Bu, getirileri \u00f6nceden kesinlikle bilinemeyecek bir belirsizlikler ortam\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ekip problemi iyice anlad\u0131 m\u0131? B\u00fct\u00fcn kaynaklar en dolu potansiyellerinde mi kullan\u0131ld\u0131? Kazalarda insan fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ana sebebi budur.<\/p>\n


\n3. SOP\u2019lerden Hareket:<\/strong> Durum ya\u015famsal tehdit edici olmad\u0131k\u00e7a bilinmeyene at\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u0130yi tan\u0131mlanm\u0131\u015f SOP\u2019 ler, problemi zaman k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 olmadan \u00e7\u00f6zen, probleme sinerjik bir yakla\u015f\u0131m\u0131n sonucudur. Bu sebeple SOP\u2019ler genellikle k\u0131s\u0131tl\u0131 olan zaman\u0131 harcamadan problemi \u00e7\u00f6zmenin etkili yollar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n


\n4. S\u0131n\u0131rlamalara Uymama: <\/strong>Bir referans yoksa durum muhakemesi kaybedilir. Meteorolojik ko\u015fullar, i\u015fletme, sistem ve s\u00fcrat s\u0131n\u0131rlamalar\u0131, u\u00e7u\u015f ekibinin g\u00f6rev s\u00fcreleri, fiziksel uygunluk vb. g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n


\n5. U\u00e7a\u011f\u0131n Kimsenin Kumandas\u0131nda Olmamas\u0131:<\/strong> U\u00e7mak kumandalar\u0131 beceriyle kullanmaktan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r; sorumluluklar\u0131n bilincinde olmak, emniyetli u\u00e7u\u015f i\u00e7in bir anahtard\u0131r. Kimse u\u00e7a\u011f\u0131 u\u00e7urman\u0131n ana g\u00f6revini yerine getirmiyorsa, muhtemelen di\u011fer g\u00f6revler g\u00f6z ard\u0131 ediliyordur. U\u00e7u\u015f ekibini etkileyebilecek, hava veya di\u011fer u\u00e7ak gibi harici fakt\u00f6rlerin muhakeme edilebilmesi i\u00e7in zaman zaman camdan d\u0131\u015far\u0131ya bakmal\u0131d\u0131r. Yo\u011fun terminal sahalar\u0131nda emniyeti tehlikeye sokan en b\u00fcy\u00fck fakt\u00f6rlerden birisi havada \u00e7arp\u0131\u015fma tehdididir.<\/p>\n

Durum Muhakemesi Kayb\u0131na Yol A\u00e7an Fakt\u00f6rler<\/strong><\/p>\n


\n1. \u00c7\u00f6z\u00fcmlenmemi\u015f \u00c7eli\u015fkiler:<\/strong> 2 ya da daha fazla bilgi \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bu \u00e7eli\u015fkileri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in daha fazla bilgiye ihtiya\u00e7 duyulur. Ayr\u0131ca bilgi veya ko\u015fullardaki de\u011fi\u015fikliklerin \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da \u00e7\u00f6zmek gerekir.<\/p>\n


\n2. Fiks Olma veya Zihinsel Me\u015fguliyet: <\/strong>E\u011fer dikkat sadece bir noktaya y\u00f6nelirse veya bir \u015fey ile zihin fazlaca me\u015fgul ise, di\u011fer \u00f6nemli bilgileri fark etme yetene\u011fi kaybolur. Dikkat da\u011f\u0131lmalar\u0131, y\u00fcksek trafik yo\u011funlu\u011funun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde u\u00e7man\u0131n getirdi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc, k\u00f6t\u00fc hava \u015fartlar\u0131, anormal veya emergency<\/em> ko\u015fullar\u0131n sonucu olabilir. Bunlar ayn\u0131 zamanda ki\u015fisel problemlerin, dikkatsizli\u011fin, a\u015f\u0131r\u0131 rahatl\u0131\u011f\u0131n veya yorgunlu\u011fun sonucu da olu\u015fabilir.<\/p>\n


\n3. Belirsizlik:<\/strong> Gelen bilgi anla\u015f\u0131lmaz veya zihin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funda, \u00f6nce b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rmak gerekir. Belirsizlik iki veya daha fazla kaynaktan al\u0131nan bilginin uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ortaya \u00e7\u0131kar. Aletlerin, g\u00f6stergelerin, manuellerin ve pilotun hislerinin birbiriyle uyumlu olmayan verileri, belirsizlik durumunun \u00f6rne\u011fini olu\u015fturur.<\/p>\n


\n4. Kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k veya Bo\u015fluk Hissi:<\/strong> Bu bir u\u00e7a\u011f\u0131n arkas\u0131na d\u00fc\u015fmenin veya bilgi ve tecr\u00fcbenin yetersizli\u011finin sonucu da olabilir; yetenek veya deneyim s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n zorlan\u0131yor olmas\u0131ndan da kaynaklanabilir.<\/p>\n


\n5. Yetersiz \u0130leti\u015fim: <\/strong>Anla\u015f\u0131lmayan bilgi, fikir, g\u00f6r\u00fc\u015f, \u00f6neri veya sorular\u0131n bir sonucu olarak ileti\u015fim yetersizli\u011fi olabilir. Anla\u015f\u0131lmayanlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc aramadaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k veya anla\u015fmazl\u0131klar ve \u00fcst\u00fc kapal\u0131 veya tamamlanmam\u0131\u015f ifadeler, ileti\u015fimdeki bir kopuklu\u011fa \u00f6nc\u00fcl\u00fck edecektir.<\/p>\n

Yukar\u0131daki belirtilerden birisi tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda, durum muhakemesinin y\u00fcksek seviyelerini yeniden yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olan se\u00e7enekler mevcut demektir. Bunu olu\u015ftururken verilecek karar, i\u00e7erilen risklerin de\u011ferine ve belirtilerin \u00f6nemine ba\u011fl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Alternatif olarak, o anda yap\u0131lanlar durdurulabilir. Belirtiler \u00f6nemliyse ve u\u00e7u\u015fun kritik bir safhas\u0131nda bulunuluyorsa, bu mant\u0131kl\u0131 bir karard\u0131r.<\/p>\n

\nHaz\u0131rlayan :<\/strong> Hv.Pl.Bnb. Serkan \u015eener (Eski\u015fehir Asker Hast. USAEM)<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Durum muhakemesi (Situational Awareness) \u00e7evremizin do\u011fru bir zihinsel modelini almam\u0131zla ilgilidir, ba\u015fka deyi\u015fle bir bireyin ger\u00e7e\u011fi do\u011fru kavramas\u0131d\u0131r. Havac\u0131l\u0131k terimleriyle, bir u\u00e7a\u011f\u0131 ve u\u00e7u\u015f ekibini etkileyen t\u00fcm fakt\u00f6r ve durumlar\u0131n do\u011fru bir resminin sa\u011flanmas\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Biz d\u00fcnyay\u0131, olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimizi anlatan terimlerle de\u011fil, ger\u00e7ekte ne oldu\u011funu anlatan terimlerle yorumlamal\u0131y\u0131z. Yani durum muhakemesi, \u00e7evremizde olup bitenlerden haberdar olmakt\u0131r. \u0130yi durum muhakemesi riski […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-596","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bulten"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/596","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=596"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/596\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":598,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/596\/revisions\/598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}