{"id":760,"date":"2012-07-28T11:37:07","date_gmt":"2012-07-28T08:37:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hvtd.org\/?p=760"},"modified":"2012-07-28T11:37:07","modified_gmt":"2012-07-28T08:37:07","slug":"uyku-bozukluklari-ve-pilotlar-icin-onemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=760","title":{"rendered":"Uyku bozukluklar\u0131 ve pilotlar i\u00e7in \u00f6nemi"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>1. Uyku Apnesi :<\/strong> Uyku s\u0131ras\u0131nda solunum yollar\u0131ndaki k\u0131smi veya tam bir t\u0131kanma nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan horlama, ge\u00e7ici solunum durmas\u0131 ve hipoksi olu\u015fumu gibi belirtileri olan bir rahats\u0131zl\u0131kt\u0131r. T\u0131kanmaya neden olan primer durumlar \u015funlard\u0131r: Allerjik rinit, nasal septum deformitesi, burun polipleri, yumu\u015fak damak uzamas\u0131, maksiller hipoplazi, mikronathia, retronathia, adenotonsiller hipertrofi, vb. Kilo al\u0131m\u0131 yak\u0131nmalar\u0131 artt\u0131ran bir unsurdur. Tan\u0131da fizik muayene kadar polisomnografi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

Uykular\u0131 apnelerle s\u0131k s\u0131k b\u00f6l\u00fcnen ki\u015filer g\u00fcn boyunca uykulu, halsiz, yorgun, huzursuz ve unutkan olurlar, konsantrasyon bozuklu\u011fundan yak\u0131n\u0131rlar. Sabah saatlerinde kan bas\u0131n\u00e7lar\u0131 y\u00fckselebilir. Bu ki\u015filerin daha \u00e7ok otomobil kazas\u0131 yapt\u0131klar\u0131 belirlenmi\u015ftir, ancak havac\u0131l\u0131k kazalar\u0131ndaki durum bilinmemektedir.<\/p>\n

Tedavide \u015fi\u015fman ki\u015filerin zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 \u00f6ncelikli \u00f6neridir. Hava yollar\u0131n\u0131 t\u0131kayan bozukluklara cerrahi m\u00fcdahale usullerinden septum d\u00fczeltilmesi ve polipektomi iyi sonu\u00e7 vermekte, uvulopaloplasti, glassektomi ve hyoid kemi\u011fin ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 ise fazla etkin bulunmamakta, hatta riskli say\u0131lmaktad\u0131r. Uyku s\u0131ras\u0131nda hava yollar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutan cihazlar (Nasal Continuous Positive Airway Pressure) da etkin bi\u00e7imde kullan\u0131lmaktad\u0131r, ancak baz\u0131 hastalar\u0131n bu cihazlar\u0131 tak\u0131narak uykuya dalmas\u0131nda zorluklar ya\u015fanabilmektedir.<\/p>\n

2. Narkolepsi :<\/strong> En \u015fiddetli uyaranlarla bile uyan\u0131k kalman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ani bast\u0131ran uyku ataklar\u0131 ile belirli bir rahats\u0131zl\u0131kt\u0131r. Yar\u0131m saatten daha k\u0131sa s\u00fcrmeyen bu uyku periyodunda r\u00fcyalar da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Uykuya dalma veya uykudan \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u0131ras\u0131nda hipnagojik hallusinasyonlar olas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

3. Katapleksi :<\/strong> Heyecan, g\u00fclme veya \u00f6fke durumlar\u0131nda aniden ortaya \u00e7\u0131kan adale zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 n\u00f6betleridir. 5 dakika kadar s\u00fcren bu n\u00f6betlerde, t\u00fcm v\u00fccutta veya baz\u0131 kas gruplar\u0131nda fel\u00e7 benzeri bir kuvvetsizlik-uyu\u015fma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr; hasta uyan\u0131kt\u0131r ama kol ve bacaklar\u0131n\u0131 hareket ettiremez. Tedavide stimulan ila\u00e7lar (modafinil, metilfenidat, pemolin, amfetamin, gammahidroksibutirat) yararl\u0131 olur.<\/p>\n

4. Huzursuz Bacak Sendromu (Restless legs) :<\/strong> Gece saatlerinde ortaya \u00e7\u0131kan, uzun s\u00fcre oturma veya yatma ile artan \u00e7ok rahats\u0131z edici ama a\u011fr\u0131s\u0131z bir durumdur. Uyan\u0131kken istemsiz bacak atma ve b\u00fckme hareketleri, uyku ba\u015flang\u0131c\u0131nda 20-40 saniyede bir ritmik olarak devam eder. Bacaklar\u0131n hareket ettirilmesi ve b\u00fck\u00fclmesi k\u0131smi ve ge\u00e7ici bir rahatl\u0131k verir. Kafein, alkol, antistamin, antikolinerjik, antidepresan, antipsikotik, di\u00fcretik, dekonjestan ve teofilin gibi ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131, keza anemi, demir ve vitamin eksikli\u011fi, elektrolit bozukluklar\u0131 ve \u00fcremi gibi hastal\u0131klar huzursuz bacak yak\u0131nmalar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r. Demir preparatlar\u0131 vermek yararl\u0131 olabilir. Dopamin agonistleri (levodopa, bromocriptin, pergolide, pramipexole, ropinirole) etkilidir; clonazepam, ve narkotik analjeziklerde etkili, ancak sak\u0131ncal\u0131 yanlar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in pek kullan\u0131lmayan ila\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n

5. Uykusuzluk (Insomnia) : <\/strong>\u0130nsanlar\u0131n % 10-30\u2019u kronik uykusuzluktan muzdariptirler. Uykusuzlukta \u00e7evresel ko\u015fullar\u0131n olumsuzlu\u011fu (g\u00fcr\u00fclt\u00fc, \u0131\u015f\u0131k, s\u0131cak-so\u011fuk, yabanc\u0131 ortam, rahats\u0131z yatak) kadar, sirkadien ritm kaymalar\u0131 (jet-lag), anksiyete ve depresyon da etken olabilir.<\/p>\n

Uyku Hijyeni :<\/strong> Yatak odas\u0131n\u0131 uyumak ve cinsellik d\u0131\u015f\u0131 ama\u00e7larla kullanmamak gerekir. TV izleme, m\u00fczik dinleme ve i\u015f konu\u015fmalar\u0131 burada yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Yatmaya yak\u0131n zaman i\u00e7inde egzersiz, a\u011f\u0131r yemekler, alkol ve kafeinden uzak durulmal\u0131d\u0131r. Her g\u00fcn ayn\u0131 saatlerde yatmak ve uyumak al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kazan\u0131lmas\u0131 ve buna riayet edilmesi \u00f6nemlidir. G\u00fcnd\u00fcz veya ak\u015fam saatlerindeki uykular\u0131n gece uykusunu bozaca\u011f\u0131; rahat bir yatakta, sessiz, lo\u015f ve orta \u0131s\u0131l\u0131 bir ortamda daha iyi uyunabilece\u011fi bilinmelidir.<\/p>\n

Pilot, di\u011fer u\u00e7ucular ve hava trafik kontrol\u00f6rlerinin uyku problemleri konusunda u\u00e7u\u015f doktorlar\u0131 titiz davranmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle yorgunlukla birlikte olan uyku bozukluklar\u0131 \u00e7ok ciddi u\u00e7u\u015f kazalar\u0131n\u0131n sinsi nedeni olabilme potansiyelindedir.<\/p>\n

Kaynak :<\/strong> Wooten VD. Sleep Disorders in Pilots. The Federal Air Surgeon\u2019s Medical Bulletin. Spring 2002: 8-9<\/p>\n

Terc\u00fcme :<\/strong> Do\u00e7. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. Uyku Apnesi : Uyku s\u0131ras\u0131nda solunum yollar\u0131ndaki k\u0131smi veya tam bir t\u0131kanma nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan horlama, ge\u00e7ici solunum durmas\u0131 ve hipoksi olu\u015fumu gibi belirtileri olan bir rahats\u0131zl\u0131kt\u0131r. T\u0131kanmaya neden olan primer durumlar \u015funlard\u0131r: Allerjik rinit, nasal septum deformitesi, burun polipleri, yumu\u015fak damak uzamas\u0131, maksiller hipoplazi, mikronathia, retronathia, adenotonsiller hipertrofi, vb. Kilo al\u0131m\u0131 yak\u0131nmalar\u0131 artt\u0131ran bir unsurdur. Tan\u0131da fizik muayene […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-760","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bulten"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=760"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":762,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760\/revisions\/762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}