{"id":973,"date":"2012-08-12T12:11:53","date_gmt":"2012-08-12T09:11:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hvtd.org\/?p=973"},"modified":"2012-08-12T12:11:53","modified_gmt":"2012-08-12T09:11:53","slug":"bayan-pilot-performansinin-erkeklerle-karsilastirilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=973","title":{"rendered":"Bayan pilot performans\u0131n\u0131n erkeklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Erkeklerin g\u00fc\u00e7 gerektiren i\u015flerde \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, havac\u0131l\u0131kta da bayanlara nazaran bir \u00f6nceli\u011fe sahip olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Havac\u0131l\u0131\u011f\u0131n fiziksel g\u00fcce dayal\u0131 bir u\u011fra\u015f oldu\u011fu bi\u00e7imindeki bu \u00f6nyarg\u0131, onun bir erkek mesle\u011fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini uzun y\u0131llar tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul\u00fc ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczy\u0131l\u0131n dahi satran\u00e7\u00e7\u0131lar\u0131ndan Bobby Fischer ve Garry Kasparov, \u201ckad\u0131nlar\u0131n satran\u00e7 oyuncusu olamayacaklar\u0131, \u00e7ocuk yeti\u015ftirmeyle ilgilenmelerinin daha iyi olaca\u011f\u0131\u201d bi\u00e7iminde a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 konu\u015fmalar yapmakta idiler. 2002 y\u0131l\u0131nda Garry Kasparov 24 ya\u015f\u0131ndaki bayan Macar satran\u00e7\u00e7\u0131 Judit Polgar\u2019a yenildi. Satran\u00e7ta ve havac\u0131l\u0131kta oldu\u011fu kadar hemen ba\u015fka b\u00fct\u00fcn i\u015flerde ba\u015far\u0131n\u0131n unsurlar\u0131ndan sadece birisi zekad\u0131r. Daha \u00f6nemlisi ak\u0131ll\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektir ki, bir \u00e7ok bilgileri do\u011fru anlay\u0131p, becerileri birle\u015ftirerek do\u011fru davranmay\u0131 sa\u011flayan \u00e7ok daha \u00f6nemli bir unsurdur. Bunun bayanlarda daha az de\u011fil, daha \u00e7ok oldu\u011fu bile s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n

Bayan pilotlar\u0131n askeri havac\u0131l\u0131k ortam\u0131ndaki birlik duygusunu zedeleyebilece\u011fi, kad\u0131nlar\u0131n r\u00fctbe ilerlemesi ve liderlik pozisyonlar\u0131n\u0131n al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f ili\u015fki bi\u00e7imine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve kad\u0131nlar\u0131n sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda yetersizlik g\u00f6sterece\u011fi gibi genel psikolojik \u00f6n yarg\u0131lar olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, salt havac\u0131l\u0131k beceri ve ba\u015far\u0131lar\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla t\u0131bbi, fiziki ve fizyolojik olarak ciddi bir engelden s\u00f6z eden yay\u0131n yoktur. Bayanlar i\u00e7in havac\u0131l\u0131k prati\u011finde tart\u0131\u015fmas\u0131z tek engel, gebelik periyodudur.<\/p>\n

Erkek ve bayan pilot farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla ilgili olarak 1966-1991 y\u0131llar\u0131n\u0131 kapsayan t\u00fcm yay\u0131nlar\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fmaya ait sonu\u00e7lar \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

1. Anatomik farklar : Bayanlar\u0131n farkl\u0131 v\u00fccut anatomisinde sahip olduklar\u0131 a\u015fikard\u0131r. ABD Kara Kuvvetlerinde v\u00fccut ya\u011f oran\u0131 erkeklerde % 14, bayanlarda % 24.3 bulunmu\u015ftur. Kad\u0131nlar\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcs yap\u0131lar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131k, para\u015f\u00fct kolanlar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131nda \u00f6zen gerektirebilir.Ama genelde g\u00f6\u011f\u00fcs anatomisi t\u0131bbi-fizyolojik bir s\u0131n\u0131rlama getirmemektedir.<\/p>\n

2. Antropometri : Erkeklerle bayanlar aras\u0131nda v\u00fccut \u00f6l\u00e7\u00fcleri ve bi\u00e7im farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla ilgili antropometrik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bayanlardan \u00e7ok erkekler \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131, bu sahada bayanlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in bir zorluk getirmektedir. ABD. Hava Kuvvetleri Y\u00f6nergesine g\u00f6re bayan pilot adaylar\u0131 i\u00e7in en az boy 163 cm olmak zorundad\u0131r. Erkek pilotlara g\u00f6re dizayn edilmi\u015f olan kokpitte, ejection seat ekipman\u0131, rudder pedallar vs. uyum bak\u0131m\u0131ndan erkeklerin %5\u2032 inde zorluk yarat\u0131rken, bu oran bayanlarda % 50\u2032 ye \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bayanlar genellikle daha geni\u015f kal\u00e7aya, daha derin g\u00f6\u011f\u00fcse, daha k\u00fc\u00e7\u00fck ellere, daha k\u0131sa kollara ve daha al\u00e7ak oturma y\u00fcksekli\u011fine sahiptir. V\u00fccut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131, u\u00e7aktaki a\u011f\u0131rl\u0131k merkezini bir \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirmektedir. Bunun sonucu olarak \u00f6rne\u011fin T-38 u\u00e7a\u011f\u0131nda 63.5 kg\u2019dan daha hafif bir pilotun atlamas\u0131 durumunda sandalye geriye do\u011fru d\u00f6nme e\u011filimi g\u00f6stermektedir. Bayanlar\u0131n y\u00fcz ve kafa yap\u0131lar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131k da maske, g\u00f6zl\u00fck ve kask uyumsuzluklar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu sorunlar bayanlar\u0131n u\u00e7aklara uyumsuzlu\u011fu ile de\u011fil, u\u00e7aklar\u0131n erkeklere g\u00f6re dizayn edilmi\u015f olu\u015funun yaratt\u0131\u011f\u0131 uyumsuzluklarla ilgilidir. Yani sorunun \u00f6z\u00fcnde bayanlar\u0131n yetersizli\u011fi bulunmamaktad\u0131r. Sorun farkl\u0131 imalat a\u015famalar\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilecek durumdad\u0131r; tek problem ek masraf gereklili\u011fidir.<\/p>\n

3. Aerobik uygunluk : Oksijen kullan\u0131m miktar\u0131 ile \u00f6l\u00e7\u00fclen aerobik kapasite, erkeklerde kad\u0131nlara g\u00f6re daha fazlad\u0131r, fakat s\u0131k\u0131 e\u011fitim ile bu farkl\u0131l\u0131k azalt\u0131labilmektedir. Kad\u0131nlardaki v\u00fccut ya\u011f dokusu fazlal\u0131\u011f\u0131 aerobik kapasiteyi azalt\u0131c\u0131 bir unsur de\u011fildir, sadece ek bir y\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n

4. Kuvvet : Ortalama erkek ile kad\u0131n aras\u0131nda belirgin kuvvet fark\u0131 vard\u0131r ve bu fark \u201c\u00fc\u00e7e iki\u201d d\u00fczeyindedir. Kad\u0131nlar\u0131n bacak g\u00fcc\u00fc erkeklerin % 72\u2032 si, kol g\u00fcc\u00fc ise % 56\u2032 s\u0131 kadard\u0131r. Kad\u0131nlarda ayak bile\u011finin tabana flexion (ba\u015fparmaklar \u00fczerine bast\u0131rma) g\u00fcc\u00fc erkeklerin % 86\u2032 s\u0131, bunun tersi hareket g\u00fcc\u00fc ise erkeklerin % 35\u2032 i kadard\u0131r. Bu kuvvet farkl\u0131l\u0131klar\u0131 kokpit dizayn\u0131ndaki di\u011fer uyumsuzluklarla birle\u015fti\u011finde, k\u00fc\u00e7\u00fck v\u00fccut yap\u0131l\u0131 insanlar i\u00e7in zorluk artmaktad\u0131r. FAA bayanlar\u0131n sivil havac\u0131l\u0131k u\u00e7ak kontrol\u00fcndeki kuvvetlerini test etmek \u00fczere sim\u00fclat\u00f6rlerde bir ara\u015ft\u0131rma yapm\u0131\u015ft\u0131r. 24 bayandan 19\u2032u sivil havac\u0131l\u0131k u\u00e7aklar\u0131 i\u00e7in gerekli olan 150 lbs (68 kg) rudder pedal bas\u0131nc\u0131n\u0131 30 saniye boyunca muhafaza edebilmi\u015ftir. Bu bayanlar\u0131n maksimum kald\u0131rma kuvvetleri ise y\u00f6nergelere g\u00f6re, 20 saniye s\u00fcreyle 75 lbs (34 kg) olmas\u0131 gerekirken, 55 lbs (25 kg) bulunmu\u015ftur. Avustralya sivil havac\u0131l\u0131\u011f\u0131ndaki bir \u00e7al\u0131\u015fmada, FAA standard\u0131 olan para\u015f\u00fct a\u00e7ma ipi \u00fczerine uygulanmas\u0131 gereken 0.25 sn s\u00fcreyle 10 kg\u2019l\u0131k g\u00fcc\u00fc, bayanlar\u0131n \u00e7o\u011funun veremedi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Avustralya\u2019da para\u015f\u00fct kazalar\u0131nda \u00f6lenlerin \u00fc\u00e7te birinin bayanlar oldu\u011fu, para\u015f\u00fct kazalar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n ana veya yedek para\u015f\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131lamamas\u0131yla olu\u015ftu\u011fu ve para\u015f\u00fct\u00e7\u00fclerin sadece onda birinin bayan oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, kol g\u00fcc\u00fc yetersizli\u011finin ya\u015famsal \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu \u00f6rneklere kar\u015f\u0131l\u0131k, fly-by-wire sistemine sahip modern u\u00e7aklarda kuvvet kullanma gereksinimi azald\u0131\u011f\u0131ndan erkek-bayan farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da azalmaktad\u0131r. Bu nedenle art\u0131k cinsiyet ayr\u0131m\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z standartlar geli\u015ftirmek zorunlulu\u011fu do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n

5. Akseleratif kuvvetler : G kuvvetleri askeri havac\u0131l\u0131ktaki akrobatik u\u00e7u\u015flarda ciddi bir problem alan\u0131d\u0131r. 102 bayan ve 139 erkek pilotun kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, +7 Gz\u2019e kadar olan akselerasyonlarda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131k bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Boy ve a\u011f\u0131rl\u0131k fakt\u00f6rleri hari\u00e7 tutuldu\u011funda G kuvvetlerine dayanmada cins farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 etken de\u011fildir.<\/p>\n

6. \u0130rtifa : Bayanlar genelde irtifa hastal\u0131\u011f\u0131na ve kronik hipoksiye daha diren\u00e7lidirler. \u0130rtifada kad\u0131nlar\u0131n hematokrit art\u0131\u015f oranlar\u0131 daha yava\u015ft\u0131r. Kabin bas\u0131nc\u0131 olmayan u\u00e7aklarla 18.000 ft. \u00fczerindeki u\u00e7u\u015flarda potansiyel bir tehlike olan dekompresyon hastal\u0131\u011f\u0131 (DCS) bayanlarda erkeklere g\u00f6re 10 kat fazlad\u0131r.<\/p>\n

7. Is\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri : \u00c7evre \u0131s\u0131s\u0131 u\u00e7ucular\u0131n fiziksel performanslar\u0131n\u0131 ve g\u00f6rev etkinliklerini do\u011frudan etkileyen bir unsurdur. Kad\u0131nlar\u0131n v\u00fccut ya\u011f dokusunun fazlal\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkili olmak \u00fczere, so\u011fu\u011fa daha dayan\u0131kl\u0131, s\u0131ca\u011fa toleranslar\u0131n\u0131n daha az oldu\u011fu kabul edilmektedir.<\/p>\n

8. Hastal\u0131k ve yaralanmalar : Erkeklerin t\u0131bbi yetersizli\u011fe d\u00fc\u015fme oranlar\u0131 hemen b\u00fct\u00fcn alanlarda kad\u0131nlara g\u00f6re y\u00fcksektir. Hastal\u0131k nedeniyle \u00f6l\u00fcmlerde erkek\/kad\u0131n oran\u0131 1.8; kaza nedenli \u00f6l\u00fcmlerde ise bu oran 3\u2032d\u00fcr. \u00d6l\u00fcm nedeni olan hastal\u0131klardan (diyabet hari\u00e7) 15\u2032 inde erkekler \u00f6ndedir. Kalp hastal\u0131klar\u0131 erkeklerde 2 kat fazlad\u0131r. Sadece mitral valf prolapsusu ve komplikasyonlar\u0131 kad\u0131nlarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Temel sava\u015f e\u011fitimi periyodunda erkeklerin yaralanma oranlar\u0131 % 27 olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, bayanlar\u0131n % 51 bulunmu\u015ftur. Kad\u0131nlar\u0131n \u00fc\u00e7te biri hamilelik ve do\u011fum nedeniyle u\u00e7u\u015f etkinliklerinden uzakla\u015fmaktad\u0131r. Jinekolojik yak\u0131nmalarla doktora ba\u015fvuran bayanlar\u0131n bu durumu mazur kar\u015f\u0131lanabilir fakat; di\u015f hekimine bayanlar\u0131n daha s\u0131k gitmesi, viziteye daha \u00e7ok \u00e7\u0131kmalar\u0131, daha \u00e7ok bedensel ve ruhsal yak\u0131nmalar g\u00f6stermeleri dikkat \u00e7ekmektedir. Psikiyatrik hastal\u0131k istatistiklerinde ise erkek hosteslerde % 10\u2032 a kar\u015f\u0131l\u0131k bayan hosteslerde % 20 insidans belirlenmi\u015ftir. Bir ara\u015ft\u0131rmada bayan havac\u0131lar\u0131n y\u0131pranmalar\u0131 erkeklere g\u00f6re fazla \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Hareket hastal\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bayanlar daha y\u00fcksek duyarl\u0131l\u0131\u011fa sahiptirler.<\/p>\n

9. Hamilelik : 11 haftal\u0131ktan itibaren hamilelikte ortostatik intolerans iki kat artar. Bulant\u0131, kusma ve spontan d\u00fc\u015f\u00fck olas\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle ilk 3 ayda u\u00e7u\u015f k\u0131s\u0131tlamas\u0131 getirilir. Hamileli\u011fin alt\u0131nc\u0131 aydan sonraki son \u00fc\u00e7 ay\u0131nda ise kilo art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle u\u00e7u\u015f sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Genel uygulama \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc trimestrden itibaren bayan kabin personelinin yer g\u00f6revlerine verilmesidir. Bu sorunlar kadar \u00f6nemli di\u011fer konular; hamilelik nedeniyle pilotun u\u00e7u\u015ftan uzunca bir s\u00fcre ayr\u0131 kalmas\u0131n\u0131n mesleki motivasyonunu, u\u00e7u\u015fa konsantrasyonunu, fizik performans\u0131n\u0131 ve profesyonel beceri d\u00fczeyini olumsuz etkilemesidir. Bu nedenlerle bayan u\u00e7ucunun hamileli\u011fine pek s\u0131cak bak\u0131lmamakta, do\u011fum kontrol y\u00f6ntemleri \u00f6nerilmekte ve her 14 g\u00fcnde bir gebelik testi yap\u0131lmas\u0131 istenmektedir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 :<\/p>\n

Bayanlar\u0131n havac\u0131l\u0131k d\u00fcnyas\u0131na giri\u015flerinde \u00e7ekinceler ileri s\u00fcren d\u00fc\u015f\u00fcnce ve negatif tutumlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00f6nyarg\u0131lara, bir k\u0131sm\u0131 da ekonomik ve m\u00fchendislikle ilgili kayg\u0131lara dayanmaktad\u0131r; konunun fizyolojik ve t\u0131bbi boyutu san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha az \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc modern havac\u0131l\u0131kta fiziksel kuvvetten daha \u00f6nemli parametreler dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. Bu nedenlerle havac\u0131l\u0131k t\u0131bb\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan pilot se\u00e7iminde cinsiyetten \u00e7ok fizyolojik \u00f6zellikler referans al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bayanlar\u0131n kokpitte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 problemlerin \u00e7o\u011fu daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve iri v\u00fccut yap\u0131lar\u0131na sahip erkek pilotlara g\u00f6re dizayn edilmi\u015f olan u\u00e7u\u015f kontrol aletleri y\u00fcz\u00fcndendir. Modern ticari havayolu u\u00e7aklar\u0131nda kumanda sistemleri, bayan-erkek ayr\u0131m\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Hamilelik, bayanlar\u0131n tek ciddi u\u00e7u\u015fa engel t\u0131bbi durumudur.<\/p>\n

Yaz\u0131y\u0131 haz\u0131rlayan :<\/strong> Do\u00e7. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Erkeklerin g\u00fc\u00e7 gerektiren i\u015flerde \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, havac\u0131l\u0131kta da bayanlara nazaran bir \u00f6nceli\u011fe sahip olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Havac\u0131l\u0131\u011f\u0131n fiziksel g\u00fcce dayal\u0131 bir u\u011fra\u015f oldu\u011fu bi\u00e7imindeki bu \u00f6nyarg\u0131, onun bir erkek mesle\u011fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini uzun y\u0131llar tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul\u00fc ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczy\u0131l\u0131n dahi satran\u00e7\u00e7\u0131lar\u0131ndan Bobby Fischer ve Garry Kasparov, \u201ckad\u0131nlar\u0131n satran\u00e7 oyuncusu olamayacaklar\u0131, \u00e7ocuk yeti\u015ftirmeyle ilgilenmelerinin daha iyi olaca\u011f\u0131\u201d bi\u00e7iminde a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 konu\u015fmalar yapmakta […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-973","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bulten"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":975,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/973\/revisions\/975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}