{"id":994,"date":"2012-08-12T12:35:11","date_gmt":"2012-08-12T09:35:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hvtd.org\/?p=994"},"modified":"2012-08-31T21:42:08","modified_gmt":"2012-08-31T18:42:08","slug":"havayoluyla-hasta-tasinmasi-ilkeleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hvtd.org\/?p=994","title":{"rendered":"Havayoluyla hasta ta\u015f\u0131nmas\u0131 ilkeleri"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hava yolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131, s\u00fcrat ve emniyet \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri olan bir ula\u015f\u0131m bi\u00e7imidir. Hastalar\u0131n yeterli t\u0131bbi giri\u015fim olanaklar\u0131 olmayan yerlerden ya da cepheden, uzaklardaki b\u00fcy\u00fck merkezlere h\u0131zla ve g\u00fcvenlik i\u00e7inde g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi, kimi zaman ya\u015famsal \u00f6nemde olabilmektedir. Bu nedenle her t\u00fcrl\u00fc donan\u0131ma sahip hastane u\u00e7aklar\u0131 bile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, fakat hava ambulans\u0131 sistemi, \u00e7ok daha yayg\u0131n ve pratik bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n

U\u00e7u\u015fun d\u00fc\u015f\u00fck bas\u0131n\u00e7, az oksijen, kuru hava, u\u00e7u\u015f hareketleri gibi fiziksel stress\u00f6rleri hastan\u0131n organik durumunu bozabilir ve k\u0131s\u0131tl\u0131 t\u0131bbi olanaklara sahip u\u00e7aklarda m\u00fcdahale gecikebilir, risk artabilir. Bu fizyolojik sorunlar kadar \u00f6nemli olmak \u00fczere, yerden binlerce metre y\u00fcksekte, dar ve kapal\u0131 bir ortamda ve hareket olanaklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olarak kalman\u0131n bask\u0131lar\u0131 baz\u0131 ki\u015filer i\u00e7in s\u0131k\u0131nt\u0131 ve korku nedenidir.<\/p>\n

Havayoluyla hasta ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda fizyolojik sorunlar<\/p>\n

Hastalar\u0131n havadan ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda sorun yaratan en \u00f6nemli unsurlar, irtifadaki oksijen yetersizli\u011fi, bas\u0131n\u00e7 azalmas\u0131, t\u00fcrb\u00fclans ve u\u00e7u\u015f stresi\u2019dir. Genelde helikopterler yere yak\u0131n u\u00e7tuklar\u0131ndan \u00f6nemli sorunlar g\u00f6r\u00fclmez; fakat kabin bas\u0131n\u00e7lamas\u0131 olmayan u\u00e7aklar\u0131n ortalama 10-20 bin feet (3-7 bin metre) y\u00fckseklikte u\u00e7uyor olmalar\u0131, insanda bas\u0131n\u00e7, \u0131s\u0131 ve oksijen azalmas\u0131yla ilgili fizyolojik problemler yarat\u0131r. Yetersiz oksijen soluma nedeniyle, 20 bin feet\u2019te faydalan\u0131labilir bilin\u00e7 s\u00fcresi 10 dakikaya d\u00fc\u015fer. \u0130rtifada azalan d\u0131\u015f bas\u0131nca ba\u011fl\u0131 olarak v\u00fccut bo\u015fluklar\u0131ndaki gazlar geni\u015fler, kanda eriyik halde bulunan gazlar kabarc\u0131klar halinde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kabilir. \u00d6rne\u011fin ba\u011f\u0131rsaklarda bulunan 1 litre hacmindeki gaz, 20 bin feet irtifada 2,5 litreye geni\u015fler. Orta kulak, sin\u00fcs ve di\u015flerde hapsedilmi\u015f gazlar\u0131n geni\u015flemeleri ise, \u015fiddetli a\u011fr\u0131dan kulak zar\u0131 y\u0131rt\u0131lmalar\u0131na kadar bir dizi problem yaratabilir. Akci\u011fer, beyin ve eklem aral\u0131klar\u0131nda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan gazlar da \u015fiddetli a\u011fr\u0131lara ve hatta ya\u015famsal problemlere yol a\u00e7abilir. Bu sorunlar\u0131 en aza indirgemek \u00fczere konforlu u\u00e7aklarda kabin i\u00e7i 5-8 bin feet\u2019 te tutulacak bi\u00e7imde bas\u0131n\u00e7lan\u0131r. Ama bas\u0131n\u00e7lama sistemi ar\u0131zalar\u0131 veya u\u00e7ak g\u00f6vdesinde a\u00e7\u0131lan geni\u015f\u00e7e bir delikten bas\u0131nc\u0131n aniden kaybolmas\u0131 durumlar\u0131nda, yukar\u0131da s\u0131ralanan fizyolojik ve t\u0131bbi sorunlar akut ve daha ciddi bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n

U\u00e7ak i\u00e7inde t\u0131bbi m\u00fcdahale ilkeleri :<\/p>\n

\u0130rtifada bas\u0131n\u00e7 azalmas\u0131 nedeniyle baz\u0131 bat\u0131n ve mesane sondalar\u0131ndan s\u0131z\u0131nt\u0131lar g\u00f6r\u00fclebilir. Kabin bas\u0131n\u00e7lamas\u0131 yoksa, irtifa ald\u0131k\u00e7a serum ak\u0131\u015f\u0131 durabilir, mayilerde hava kabarc\u0131klar\u0131 belirebilir; bu nedenle \u00f6zellikle kabin bas\u0131nc\u0131 olmayan u\u00e7aklarda irtifa al\u0131rken ve al\u00e7al\u0131rken serum ve inf\u00fczyonlar kapat\u0131lmal\u0131d\u0131r. EKG \u00e7ekiminde vibrasyon ve elektronik kar\u0131\u015fma nedeniyle artefaktlar g\u00f6r\u00fclebilir. Keza monit\u00f6re ba\u011flanan hastalarda da parazitler tan\u0131 ve takibi zorla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n

Trakeostomili hastalar\u0131n u\u00e7u\u015flar\u0131nda sak\u0131nca yoktur, g\u00f6\u011f\u00fcs t\u00fcp\u00fc ta\u015f\u0131yanlar\u0131n \u00e7ok zorunlu bir durum s\u00f6z konusu de\u011filse u\u00e7a\u011fa al\u0131nmamalar\u0131, nakillerinde zorunluluk varsa, valfli ve emme sistemi olan t\u00fcplerle u\u00e7a\u011fa al\u0131nmalar\u0131 gerekir. U\u00e7u\u015f s\u0131ras\u0131nda oksijen kullanmak zorunda kalan hastalar\u0131n ak\u0131\u015f oran\u0131n\u0131 artt\u0131rmalar\u0131 gerekebilir. Kolostomi\u2019li hastalar torbalar\u0131n\u0131 geni\u015f olanlar\u0131yla de\u011fi\u015ftirmelidirler. Pacemaker ve kardioverter defibrilat\u00f6r ta\u015f\u0131yan hastalar\u0131n u\u00e7u\u015f riskleri yok kabul edilir.<\/p>\n

Sedatif ila\u00e7lar\u0131n irtifada yutma refleksini azaltarak orta kulak a\u011fr\u0131s\u0131 olu\u015fturmas\u0131 ve solunumu yava\u015flatarak da hipoksi geli\u015ftirmesi riski y\u00fcz\u00fcnden, psikiyatrik ve di\u011fer hastalarda derin sedasyondan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

U\u00e7a\u011fa al\u0131nacak hastalar i\u00e7in t\u0131bbi k\u0131s\u0131tlamalar<\/p>\n

U\u00e7a\u011fa ad\u0131m\u0131n\u0131 atan bir insan\u0131n mevcut hastal\u0131\u011f\u0131 ile u\u00e7u\u015fun etkile\u015fimi \u00fc\u00e7 bi\u00e7imde olabilir: \u0130lk grup, hastal\u0131\u011f\u0131 u\u00e7u\u015ftan hi\u00e7bir \u015fekilde etkilenmeyenlerdir. \u0130kinci grup, u\u00e7u\u015f ko\u015fullar\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131 artan veya \u015fekil de\u011fi\u015ftirenler; son grup ise u\u00e7u\u015f ko\u015fullar\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131 ciddile\u015fen, hatta \u00f6l\u00fcmc\u00fcl duruma gelenlerdir. Sonuncular kesinlikle u\u00e7u\u015fa kabul edilmezler, ikinci grup ise belirli t\u0131bbi destek alt\u0131nda u\u00e7abilirler.<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131da hangi hastalar\u0131n ne zaman ve hangi \u00f6nlemlerle u\u00e7a\u011fa al\u0131nabileceklerine ili\u015fkin bilgiler bir yol g\u00f6sterici olarak s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, nihai u\u00e7u\u015f karar\u0131n\u0131 verecek ve sorumlulu\u011fu \u00fcstlenecek olan uzman hekim, hastan\u0131n \u00e7ok \u00f6zel durumlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirerek, temel ilkelere ayk\u0131r\u0131 olmayan inisiyatifler kullanabilir.<\/p>\n

1. Kalp Damar Hastal\u0131klar\u0131 : Eski kaynaklarda anjina pektoris ve miyokard enfarkt\u00fcs\u00fcne (MI) 2 ay u\u00e7u\u015f yasa\u011f\u0131 getirilmekte idi. Ciddi komplikasyonu olmayan kalp enfarkt\u00fcslerinde, 1-6 aydan sonra, t\u0131bbi \u00f6nlemler al\u0131narak ve 2.000 feet irtifa \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131lmamak ko\u015fuluyla u\u00e7u\u015f yap\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade veren bir grup bug\u00fcn de bu g\u00f6r\u00fc\u015flerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. American Medical Association ise bu s\u00fcreyi 1 ay olarak belirlemi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 10 g\u00fcnden itibaren u\u00e7u\u015fa m\u00fcsaade edilmesini \u00f6neren yazarlar da vard\u0131r. Konu \u00fczerinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00e7o\u011fu, MI sonras\u0131ndaki uzun u\u00e7u\u015flar i\u00e7in, bir uzman doktor ile gerekli t\u00fcm ila\u00e7, oksijen ve t\u0131bbi aletlerin el alt\u0131nda bulunmas\u0131 ko\u015fuluyla, 2-3 haftal\u0131k bir bekleme s\u00fcresinin yeterli oldu\u011fu, ki\u015finin normal g\u00fcnl\u00fck aktivitelerine d\u00f6nmesinin risksiz u\u00e7u\u015f i\u00e7in bir g\u00f6sterge say\u0131labilece\u011fi sonucuna varmaktad\u0131rlar. Konjestif kalp yetmezli\u011fi, miyokard iskemisi, ritim bozukluklar\u0131, komplikasyonlu hipertansiyon gibi durumlar u\u00e7u\u015fta problem yaratabilir. Bu ki\u015filerin u\u00e7u\u015funa izin verilmek \u00fczere yap\u0131labilecek basit bir test, 50-100 metrelik bir mesafeyi yard\u0131ms\u0131z ve nefes darl\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n y\u00fcr\u00fcyebilmeleri veya bir kat merdiveni \u00e7\u0131kabilmeleridir. Kapak hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar, semptomlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re u\u00e7u\u015ftan al\u0131konur veya u\u00e7urulabilirler. Bypass ve di\u011fer g\u00f6\u011f\u00fcs cerrahisi operasyonlar\u0131 ge\u00e7iren hastalar i\u00e7in u\u00e7u\u015fta risk daha da azd\u0131r; 1-2 hafta sonra rahatl\u0131kla u\u00e7a\u011fa al\u0131nabilirler; kardiyak kateterizasyon i\u00e7in k\u0131s\u0131tlama s\u00fcresi 48 saattir. Derin ven trombozu ve tromboflebit hastalar\u0131n\u0131n, antikoag\u00fclan tedavi ve bol mayi almak, elastik \u00e7orap giymek, bacaklar\u0131n\u0131 uzatmak ve zaman zaman u\u00e7ak i\u00e7inde gezinmek ko\u015fuluyla u\u00e7akla yolculuklar\u0131na m\u00fcsaade edilmekte, ancak gene de akci\u011fer embolisi riskine dikkat \u00e7ekilmektedir.<\/p>\n

2. Solunum Sistemi Hastal\u0131klar\u0131 : Vital kapasiteyi do\u011frudan veya dolayl\u0131 yoldan azaltan hastal\u0131klar (Guillain Barre, kas hastal\u0131klar\u0131, poliomiyelit, tetanus, botulismus, pn\u00f6motoraks, pn\u00f6moni, Tbc, ampiyem, amfizem, atelektazi, fibrozis, bronkospasm, anemi, kalp yetmezli\u011fi, toraks yaralanmalar\u0131, t\u00fcm\u00f6rler, lobektomi, solunum yolu t\u0131kanmalar\u0131, vs.) hipoksi yapaca\u011f\u0131ndan u\u00e7u\u015f m\u00fcsaadesi i\u00e7in klinik durumun dikkatlice de\u011ferlendirilmesi, gerekiyorsa oksijen verilerek u\u00e7urulmalar\u0131 gerekir. Kronik bron\u015fit, kor pulmonale ve bron\u015fektazi olgular\u0131 dikkatle de\u011ferlendirilmeli, u\u00e7u\u015fta verilmek \u00fczere oksijen donan\u0131m\u0131 haz\u0131r edilmelidir. Akut akci\u011fer \u00f6demi, pn\u00f6motoraks ve status asthmatikus olgular\u0131 kesinlikle u\u00e7mamal\u0131d\u0131r. Asthma hastalar\u0131ndan durumu stabil olanlar, ila\u00e7lar\u0131 yanlar\u0131nda olmak ko\u015fuluyla u\u00e7a\u011fa al\u0131nabilirler.<\/p>\n

3. Sindirim Sistemi Hastal\u0131klar\u0131 : N\u00f6rojenik aerofajisi olanlar; ba\u011f\u0131rsak gaz\u0131ndan yak\u0131nanlar, u\u00e7u\u015fta kar\u0131n gazlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine ba\u011fl\u0131 rahats\u0131zl\u0131k hissedebilirler. Bu durum mide \u00fclseri olan veya mide-ba\u011f\u0131rsak cerrahisi ge\u00e7irenlerde \u00e7ok ciddi sorunlar yaratabilir. \u0130shal u\u00e7ak yolcular\u0131n\u0131n en yayg\u0131n rahats\u0131zl\u0131klar\u0131ndan birisi olup bol mayi ve bazen ila\u00e7 kullanmay\u0131 gerektirir.<\/p>\n

4. Kan Hastal\u0131klar\u0131 : Vital kapasitesi 900 cc.alt\u0131ndakilerle; 7-8 gramdan az hemoglobini ve 2,5 milyondan az eritrositi olan anemik hastalar; ayr\u0131ca orak h\u00fccre hemoglobinopati\u2019li ve l\u00f6semili hastalar da bas\u0131n\u00e7s\u0131z kabinlerde yolculuk yapamazlar. Kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131nda bulunanlar\u0131n asgari u\u00e7u\u015f k\u0131s\u0131tlama s\u00fcresi ise 36 saattir.<\/p>\n

5. Cerrahi Hastal\u0131klar : Pn\u00f6motoraks, torakotomi, mediasten amfizemi, laparatomi ve kraniotomi\u2019li hastalar ile delici kar\u0131n ve g\u00f6\u011f\u00fcs yaralanmas\u0131 ge\u00e7irenler, yaralanma veya operasyonun 10. g\u00fcn\u00fcne kadar kabin bas\u0131n\u00e7lamas\u0131 olmayan u\u00e7aklarda u\u00e7urulmazlar. Paralitik ileus geli\u015fmi\u015fse, daha uzun s\u00fcre u\u00e7u\u015ftan men edilmelidir. Mide-duodenum kanamalar\u0131nda ise 3 ay u\u00e7u\u015fa m\u00fcsaade edilmez. Apandisit, f\u0131t\u0131k, ileus ve akut divertik\u00fclitler ile, bunlar\u0131n ameliyatlar\u0131 sonras\u0131nda, ba\u011f\u0131rsak gazlar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine ba\u011fl\u0131 olarak, f\u0131t\u0131klarda bo\u011fulma, diki\u015f kopmas\u0131, perforasyon ve kanama riski artmakta oldu\u011fundan 1-2 hafta u\u00e7amazlar. Bu hastalarda bazen nazogastrik ve rektal t\u00fcp kullan\u0131m\u0131 gerekebilir. Laparoskopik cerrahi ve kolonoskopi\u2019yi takiben 24 saat sonra u\u00e7u\u015fa m\u00fcsaade edilebilir. Diyafragmatik hernilerde u\u00e7u\u015f s\u0131ras\u0131nda a\u011fr\u0131 olabilir ancak u\u00e7u\u015f i\u00e7in sak\u0131nca yaratmaz.<\/p>\n

6. KBB ve Di\u015f Hastal\u0131klar\u0131 : Yak\u0131n zamanda di\u015f dolgusu yapt\u0131ranlar, di\u015f apsesi olanlar; orta kulak iltihab\u0131 olan veya ameliyat\u0131 ge\u00e7irenler, sin\u00fcziti olanlar ya u\u00e7urulmamal\u0131 veya irtifada a\u011fr\u0131 duyabileceklerinden haberli olmal\u0131, dekonjestan kullanmal\u0131d\u0131rlar. Labirintektomi, stapedektomi gibi ameliyat sonras\u0131 u\u00e7u\u015f sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Ancak tonsillektomi ve adenektomi sonras\u0131 kanama yoksa u\u00e7u\u015fa m\u00fcsaade edilebilir. \u00d6staki kanal\u0131 enflamasyonlar\u0131na ba\u011fl\u0131 barotitis a\u011fr\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 valsalva manevras\u0131 yapmak yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

7. G\u00f6z Hastal\u0131klar\u0131 : U\u00e7akta kabin havas\u0131n\u0131n kuru olmas\u0131 kornea irritasyonuna ve keratokonjonktivit\u2019e neden olur; bu nedenle bu t\u00fcr rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 olanlar ile kontakt lens kullananlar\u0131n suni g\u00f6zya\u015f\u0131 sol\u00fcsyonlar\u0131 damlatmalar\u0131 \u00f6nerilir. Glokom hastalar\u0131 ila\u00e7lar\u0131n\u0131 almak ko\u015fuluyla u\u00e7abilirler. G\u00f6z\u00fcn perfore travmalar\u0131 veya g\u00f6ze hava girmesinin s\u00f6z konusu oldu\u011fu cerrahi operasyonlarda, 2 hafta s\u00fcreyle u\u00e7u\u015fa m\u00fcsaade edilmez. \u0130ntraok\u00fcler cerrahiyi takiben u\u00e7u\u015f yapman\u0131n bir ba\u015fka riski de, u\u00e7ak tutmas\u0131 nedeniyle kusan ki\u015filerin g\u00f6zi\u00e7i bas\u0131nc\u0131n\u0131n artarak diki\u015flerde y\u0131rt\u0131lma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

8. \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 : Bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar genellikle kalabal\u0131k u\u00e7aklara kabul edilmemektedirler, fakat zorunlu durumlarda kuyruk b\u00f6lgesinde izole edilerek u\u00e7urulabilirler. ARB (+) tbc. olgular\u0131 cerrahi maske takmal\u0131; kavite varsa pn\u00f6motoraks\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in kabin bas\u0131n\u00e7lamas\u0131 olmayan u\u00e7aklarda yolculuk ettirilmemelidir. Gazl\u0131 gangrende d\u00fc\u015f\u00fck bas\u0131nc\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinmelidir.<\/p>\n

9. N\u00f6rolojik Hastal\u0131klar : Serebral arteriosklerotik hastalarda u\u00e7u\u015fta konf\u00fczyon olas\u0131d\u0131r; u\u00e7a\u011fa durumlar\u0131n\u0131 bilen bir yak\u0131n\u0131n\u0131n refakatinde al\u0131nmas\u0131 gerekir. Epileptiklerin n\u00f6bet ge\u00e7irme olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131 i\u00e7in ila\u00e7 dozunu artt\u0131rmalar\u0131 \u00f6nerilmektedir. Beyin damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve kanamas\u0131 durumlar\u0131nda, hasta stabil hale geldiyse 10. g\u00fcnden itibaren yolcu u\u00e7aklar\u0131yla nakledilebilir. Pn\u00f6moensefalogram veya ventrik\u00fclogram yap\u0131lm\u0131\u015f hastalar, kafa i\u00e7i bo\u015fluklar\u0131nda ve doku aralar\u0131nda hava kalm\u0131\u015f olabilece\u011fi ihtimaline kar\u015f\u0131 7 g\u00fcn s\u00fcreyle u\u00e7a\u011fa al\u0131nmazlar.<\/p>\n

10. Psikiyatrik Hastal\u0131klar : Psikiyatrik hastalardan hall\u00fcsinasyonlu, hezeyanl\u0131 psikotik olgularla, s\u00fcisid riski, u\u00e7u\u015f veya kapal\u0131 yer korkusu olan, panik ataklar g\u00f6steren hastalar\u0131n u\u00e7u\u015fa ba\u011fl\u0131 veya u\u00e7u\u015f d\u0131\u015f\u0131 nedenlerle davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131 geli\u015ftirmeleri olas\u0131d\u0131r. Bu durumdaki ruh hastalar\u0131, eri\u015fkin bir akrabas\u0131, hastabak\u0131c\u0131 veya doktor nezaretinde olmak ve yeterli t\u0131bbi \u00f6nlemler al\u0131nmak ko\u015fuluyla ticari havayolu u\u00e7aklar\u0131nda seyahat edebilirler. 12 saati a\u015fan u\u00e7u\u015flarda ve eksitasyonlu hasta nakillerinde doktor veya t\u0131bbi nezaret\u00e7i say\u0131s\u0131 artt\u0131r\u0131lmakta, kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 g\u00fc\u00e7 olan, kendisine veya \u00e7evresine zarar verme potansiyeli ta\u015f\u0131yan hastalar ise, ila\u00e7lar\u0131 verilmi\u015f ve bir sedyede ba\u011flanm\u0131\u015f olmak ko\u015fuluyla seyahat ettirilmektedirler.<\/p>\n

11. Ortopedik Durumlar : Traksiyonlu hastalar Collins cihaz\u0131yla, al\u00e7\u0131l\u0131lar ise 48 saat sonras\u0131nda u\u00e7a\u011fa al\u0131nmaktad\u0131rlar. Al\u00e7\u0131l\u0131 alt ekstremitelerin uzun u\u00e7u\u015flarda hareketsizlik ve yer\u00e7ekimi etkisiyle \u015fi\u015fmesi, dola\u015f\u0131m bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak tromb\u00fcs olu\u015fmas\u0131 riski g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak uzat\u0131lmas\u0131 yararl\u0131d\u0131r. Pn\u00f6matik splint kullan\u0131l\u0131yorsa u\u00e7u\u015fta d\u0131\u015f bas\u0131n\u00e7 azald\u0131\u011f\u0131nda \u015fi\u015fkinli\u011fi artaca\u011f\u0131ndan, havas\u0131n\u0131n bir miktar azalt\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n

12. Hamilelik ve Bebekler : Genellikle 8 ayl\u0131\u011fa kadar olan gebelerin u\u00e7u\u015flar\u0131nda bir sak\u0131nca bulunmamakta; 35 nci haftadan sonraki uzun u\u00e7u\u015flar\u0131 ise riskli kabul edilmekte, do\u011fumu yak\u0131n olanlar\u0131n u\u00e7u\u015flar\u0131na m\u00fcsaade i\u00e7in mutlaka beklenen do\u011fum tarihini de i\u00e7eren bir doktor raporu istenmektedir. K\u0131talararas\u0131-uzun menzilli u\u00e7u\u015flarda do\u011fuma 4 haftadan k\u0131sa zaman kald\u0131ysa, i\u00e7hat-k\u0131sa s\u00fcreli u\u00e7u\u015flarda ise do\u011fuma 1 haftadan az zaman varsa u\u00e7a\u011fa al\u0131nmazlar. U\u00e7u\u015fa m\u00fcrettebat olarak kat\u0131lan bayanlar i\u00e7in bir\u00e7ok havayolu \u015firketinin politikas\u0131, gebe u\u00e7u\u015f personelini ikinci trimestr sonras\u0131 yer g\u00f6revlerine almakt\u0131r. Bebekler i\u00e7in getirilen s\u0131n\u0131rlama, bir haftal\u0131k oluncaya kadard\u0131r.<\/p>\n

13. Di\u011fer T\u0131bbi Durumlar : Dalg\u0131\u00e7lardan son 24 saat i\u00e7inde dal\u0131\u015f yapanlar u\u00e7mamal\u0131d\u0131rlar. Dekompresyon hastal\u0131klar\u0131nda k\u0131s\u0131tlama s\u00fcresi daha uzundur. Diyabetikler rutin ila\u00e7lar\u0131 veya uzun etkili ins\u00fclin deste\u011fi alt\u0131nda ve u\u00e7aktan verilen \u00f6zel diyet men\u00fcs\u00fcn\u00fc yiyerek emniyetle u\u00e7abilmektedirler. U\u00e7ak tutmas\u0131 olgular\u0131n\u0131n sa\u011f ve orta b\u00f6lmelere yerle\u015ftirilmeleri, ba\u015f hareketlerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, a\u00e7 da a\u015f\u0131r\u0131 yemi\u015f de olmamalar\u0131, gazl\u0131 i\u00e7eceklerden ka\u00e7\u0131nmalar\u0131 \u00f6nerilmektedir. K\u0131talararas\u0131 u\u00e7u\u015flarda g\u00f6r\u00fclen jet-lag sendromu, m\u00fcrettebat ve yolcu olarak u\u00e7an herkesin problemidir, ancak uyku ve yorgunluk problemi olanlar\u0131 daha fazla etkiler. Ayr\u0131ca 7-8 saat gibi zaman dilimi kaymalar\u0131 nedeniyle, diyabet ve benzeri hastal\u0131klarda uzun etkili t\u00fcr ila\u00e7lar kullan\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki uygulamalar :<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019deki ticari havayolu \u015firketleri, esas olarak yolcu ta\u015f\u0131ma iznine sahip olmakla birlikte zaman zaman hastal\u0131\u011f\u0131 deklare edilmi\u015f veya edilmemi\u015f hastalar\u0131 da ta\u015f\u0131makta; fakat bu i\u015fi belirlenmi\u015f yaz\u0131l\u0131 protokollara g\u00f6re de\u011fil, meydan doktorlar\u0131n\u0131n inisyatifleriyle, kimi zaman da resmi bir hastane uzman\u0131 raporuyla y\u00fcr\u00fctmektedirler. Havada olu\u015fabilecek t\u0131bbi acil durumlarda neler yap\u0131laca\u011f\u0131 belirsiz oldu\u011fu gibi, u\u00e7ak i\u00e7inde yeterli t\u0131bbi donan\u0131m\u0131n bulundu\u011fu da \u015f\u00fcphelidir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 :<\/p>\n

D\u00fcnyada 80 y\u0131ldan uzun zamand\u0131r devam eden hava yoluyla hasta ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00fclkemizde daha \u00e7ok askeri kesimin sorunuymu\u015f gibi, sivil kesimin yeterince ilgisini \u00e7ekmemi\u015f bir alan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. Salg\u0131n hastal\u0131k, sava\u015f, deprem, yang\u0131n, kaza gibi y\u00fczlerce hasta ve yaral\u0131n\u0131n yard\u0131m bekledi\u011fi kriz durumlar\u0131nda olsun, \u00e7e\u015fitli ya\u015famsal hastal\u0131klar\u0131 olan tek olgular\u0131n u\u00e7akla hastaneye veya evlerine seyahatlerinde olsun; hangilerinin hangi k\u0131s\u0131tlamalarla u\u00e7abilecekleri veya u\u00e7amayacaklar\u0131n\u0131n; ne gibi t\u0131bbi destekler gerekti\u011finin ilkeleri belirlenmelidir. Hasta naklinde hekime tan\u0131nm\u0131\u015f olan yetkilerin i\u00e7inin doldurulmas\u0131, temel bilgilerin detayland\u0131r\u0131lmas\u0131 gereksinimi vard\u0131r.<\/p>\n

HASTALIK U\u00c7U\u015e KISITLAMA S\u00dcRES\u0130 VE \u00d6NER\u0130LER<\/p>\n

Myokard \u0130nfarkt\u00fcs\u00fc 2-6 hafta
\nKonj.kalp yet., Myokard \u0130skemisi \u0130la\u00e7la kontrol alt\u0131nda ve egzersiz tolerans\u0131 iyi ise, u\u00e7abilir.
\nRitim Bozukluklar\u0131, Hipertansiyon \u0130la\u00e7la kontrol alt\u0131nda ve egzersiz tolerans\u0131 iyi ise, u\u00e7abilir.
\nBypass Ameliyat\u0131 1-2 hafta
\nG\u00f6\u011f\u00fcs Cerrahisi 1-2 hafta
\nKalp kateterizasyonu 48 saat<\/p>\n

Pn\u00f6motoraks, Akut akci\u011fer \u00f6demi, Kesinlikle u\u00e7amaz
\nStatus Asthmaticus Kesinlikle u\u00e7amaz
\nBron\u015fektazi, Kor pulmonale, Kr.Bron\u015fit Oksijen kullanarak u\u00e7abilir<\/p>\n

Anemi, Orak h\u00fccreli hemoglobinopati Hb: 7-8 gr.\u2019dan az, Eritrosit: 2.5 milyondan az ise u\u00e7amaz
\nKan Ba\u011f\u0131\u015f\u0131 36 saat<\/p>\n

Laparatomi, Kraniotomi, Torakotomi 10 g\u00fcn-3 hafta
\nMide-duodenum kanamalar\u0131 3 ay
\n\u0130leus, f\u0131t\u0131k, apandisit ameliyat\u0131 1-2 hafta
\nLaparaskopik cerrahi ve Kolonoskopi 24 saat<\/p>\n

G\u00f6z delici yaralanmalar\u0131 ve ameliyatlar\u0131 2 hafta<\/p>\n

Beyin kanamas\u0131 ve damar t\u0131kanmas\u0131-\u0130nme 10 g\u00fcn
\nPneumoensefalogram, ventrik\u00fclogram 7 g\u00fcn<\/p>\n

Al\u00e7\u0131 tesbiti 48 saat<\/p>\n

Hamilelik 8 ayl\u0131ktan sonras\u0131 doktor raporu gerektirir<\/p>\n

Yeni do\u011fan bebekler 1 hafta<\/p>\n

Su alt\u0131na dal\u0131\u015f 6-24 saat<\/p>\n

Yaz\u0131y\u0131 haz\u0131rlayan :<\/strong> Do\u00e7. Dr. Muzaffer \u00c7eting\u00fc\u00e7<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hava yolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131, s\u00fcrat ve emniyet \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri olan bir ula\u015f\u0131m bi\u00e7imidir. Hastalar\u0131n yeterli t\u0131bbi giri\u015fim olanaklar\u0131 olmayan yerlerden ya da cepheden, uzaklardaki b\u00fcy\u00fck merkezlere h\u0131zla ve g\u00fcvenlik i\u00e7inde g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi, kimi zaman ya\u015famsal \u00f6nemde olabilmektedir. Bu nedenle her t\u00fcrl\u00fc donan\u0131ma sahip hastane u\u00e7aklar\u0131 bile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, fakat hava ambulans\u0131 sistemi, \u00e7ok daha yayg\u0131n ve pratik bir y\u00f6ntemdir. U\u00e7u\u015fun d\u00fc\u015f\u00fck bas\u0131n\u00e7, az […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_eb_attr":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-994","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bulten"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=994"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/994\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1047,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/994\/revisions\/1047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hvtd.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}