10 Ocak 2011 günü akşam saatlerinde Kara Havacılık Okuluna ait UH-1 tipi askeri helikopter gece görüş eğitimi için kalkışından sonra irtibat kesildi. Gelen son mesaj, “Bulut içi oldum” idi. Yoğun sis nedeniyle havadan arama kurtarma çalışmaları gecikti, 5 saat sonra Tuluntaş Köyü yakınlarında ulaşılan enkazda, helikopterdeki 5 kara pilot üsteğmenin şehit olduğu açıklandı. Bu olayda havai elektrik tellerine çarpma nedeniyle kazanın olduğu da iddia edilmesine rağmen bu durum doğrulanmadı.
Dernek Görüşü: Elimizde kesin yargıya varabilmek için fazla veri yok, ama gene de uçuş fizyolojisi / havacılık tıbbı nosyonu ile bazı yorumlar yapabiliriz. Gece, bulut veya sis içi uçuşları, havacılık vertigosu için daima bir risk olmuştur. Pilotun havadaki pozisyon algısını (spatial orientation) bozan risk unsurlarından bir başkası da gece görüş gözlükleridir (GGG). Bu gözlükler, gece uçuşlarında inanılmaz avantajlar sağlamakla birlikte, normalde 130 derece olan görüş açısını 40 dereceye düşürür; yani bakılan yer daha dar bir açıdan görülür. Ayrıca renk sadece yeşilin tonlarından ibarettir; derinlik ve mesafe algısı da, görüş keskinliği de görece azdır. GGG kullanarak bu kısıtlılıklara giren bir pilot, ilaveten bir de sis ve gece karanlığının görüş zorluklarıyla karşılaştığında, havadaki pozisyonunu yanlış algılamaya başlayabilir; yer-gök, aşağı-yukarı algıları bozulabilir. Durumu düzeltmek amacıyla verdiği sert kumandalar, hava aracında ivmeli hareketlere, bu da içkulak denge organında (vestibül) pozisyonel illüzyonlara neden olabilir. Bu durumda ilke, alet uçuşuna geçmek, bozulmuş algılara göre değil, aletlerin gösterdiğine göre uçuşu sürdürmektir. Ama bazen bu his yanılgıları o kadar baskın olabilir ki, pilotu yanlış kumandalar vermeye zorlayabilir. Askeri havacılıkta vertigo nedeniyle olan kazaların oranı %15 kadardır ve bunların %90’ı da ölümcüldür. TSK’da bu riski azaltmak amacıyla vertigo eğitim cihazları kullanılmaktadır. Bu titiz çalışmalara rağmen bu elim kaza olmuştur ve “neden olmuştur?”un cevabını aramak zorundayız. Bu olayda İsviçre Peyniri şemasındakine benzer tarzda üç risk unsuru aynı hizaya gelmiş gibi görünmektedir: Gece, sis ve GGG… Belki dördüncü bir unsur da, helikopterde tecrübeli ve daha rütbeli bir pilotun bulunmaması olabilir.
Son Yorumlar