Havacılık dünyasında uçağı uçuran pilot ve diğer mürettebatın uçuş sırasında maruz kaldıkları ve hastalık/ölüm nedeni olabilecek özel durumlar üzerinde sürekli araştırmalar yapılmaktadır. Pilot ve diğer uçuş mürettebatının belirli tip kanserler için yüksek risk taşıdıkları kanısı yaygındır ve konuyla ilgili araştırmalar bunu doğrulamaktadır. Pilotların uçuştan ayrılmalarına neden olan hastalıklar sıralamasında kanserler üçüncü sırada yer almakta olup, ilk iki sırada kalp ve […]

Erkeklerin güç gerektiren işlerde öne çıkışları, havacılıkta da bayanlara nazaran bir önceliğe sahip olduklarını düşündürmüştür. Havacılığın fiziksel güce dayalı bir uğraş olduğu biçimindeki bu önyargı, onun bir erkek mesleği olduğu düşüncesini uzun yıllar tartışmasız kabulü ile sonuçlanmıştır. Bu yüzyılın dahi satranççılarından Bobby Fischer ve Garry Kasparov, “kadınların satranç oyuncusu olamayacakları, çocuk yetiştirmeyle ilgilenmelerinin daha iyi olacağı” biçiminde aşağılayıcı konuşmalar yapmakta […]

Oksijen yaşamın devamı için en önemli gereksinimlerden biri, belki de birincisidir. Oksijensizlik anoksi, solunum havasındaki oksijen azlığı (vücudun yeterli oksijen sağlayamaması) ise hipoksi olarak bilinir; her iki durum da vücut fonksiyonlarında ölüme kadar varan bozulmalara neden olabilir. 1. Dünya Savaşında bir İngiliz pilot, yüksek irtifada uçarken düşman bölgelerinin fotoğraflarını çekme görevi sırasında, gereksiz yere aynı bölgenin peş peşe 18 fotoğrafını […]

Uçucuların ilaç kullanımlarıyla ilgili kısıtlamalar üzerinde dünya havacılık tıbbında birçok çalışmalar yapılmış olmasına karşın, uçak tipi, uçuş statüsü ve görev niteliği farklarından dolayı kesin sınırlamaları içeren bir liste bulunmamaktadır. Konu kimi zaman uçucunun vitamin dahil hiçbir ilacı kullanmaması biçiminde kestirme kurallarla geçiştirilmektedir. NATO ülkelerince benimsenmiş olup STANAG’ lara girmiş bazı ilkeler var ise de, hergün yeni yeni ilaçların çıktığı günümüz […]

Psikoz ve intihar olgularının tümü sosyal prestiji zedeleyen durumlar olarak her zaman resmi kayıtlara geçmemekte, bu yüzden de gerçek sayılar bilinememektedir. Türk havacılık tıbbıyla ilgili ilk yayınlardan 1955 yılında basılan bir eserde “uçucularda psikoz vakalarının mühim bir yekun tutmadığı…” bildirilmektedir. ABD. Hava Kuvvetlerinde 1980’lerdeki durumla ilgili bir yayında ise yazarlar, yılda 15-20 uçucunun psikoz tanısı ile tedavi edildiğini bildirmişlerdir. Bu […]

Bazı insanların daha sıklıkla sol ellerini kullanmaları tarih boyunca yadırganmıştır. Musevi din kitaplarında tanrı sağlak farz edilmiş; Hıristiyanlıkta da, Müslümanlıkta da sağlaklık kutsanmıştır. Şeytanın solak resmedilmesi, iyilik meleklerinin sağda yer alması ve ibadet ritüellerinde sağ tarafa öncelik verilmesi hemen bütün dinlerin ortak tutumudur. Sağlakların hakim olduğu bir dünyada yaşadıkları için binlerce yıldır görünür veya görünmez baskılara uğrayan solaklar, hakim grubun […]

Uzay çalışmalarının teknolojik yönü hep öne çıkarılmıştır. Yüksek ivmeli bir uçuşla yerçekimsiz bir ortama giden, dar ve kapalı bir araç içinde alışılmadık biçimde yaşamını sürdüren insanın maruz kaldığı bedensel ve ruhsal stresler, naif insanları uzay hekimleri kadar kaygılandırmaz. NASA bile uzay uçuşlarındaki psikolojik-psikiyatrik sorunlara yeterince önem vermediğini itiraf etmiştir. Bu tutum, bir taraftan uzay mühendisliğinin ulaştığı teknik başarıların insanı gölgede […]

Kararsız insanlar bile günlük yaşamda farkında olarak veya olmayarak pek çok kararlar vermek zorundadırlar. Hangi kıyafetin giyileceği, ne yeneceği, hangi sinemaya gidileceği gibi günlük rutinlerden, iş ve eş seçimi, yasalara uygun veya uygunsuz davranma, kumarbaz-alkolik olma veya olmama gibi kararlar da kişi tarafından verilecektir. İlerideki bölümlerde inceleneceği gibi, doğal yetenekleriyle bu işi çok iyi yapanlar, iyi yaptığı kibiriyle yanlışlara düşenler, […]

Bir uçakta bulunan sayıları yüzü geçen gösterge ve ikaz lambaları, uçağın performansı hakkında kesin bilgiler verebilmektedir; ancak söz konusu insan olduğunda performans ölçümü için kesin göstergeler ve matematik formülasyonlar bulunmamaktadır (5). Kan ve idrarda katekolamin, kortikosteroid, sodyum, potasyum düzeyleri; ayrıca kalp atımı, EEG, uyarılmış potansiyel, galvanik cilt cevabı, pupilla çapı ölçümü ve ses frekans analizi gibi, yorgunluğun objektif parametreleri var […]

G kuvvetlerine bağlı bilinç kaybı (G induced loss of consciousness: G-LOC), uçuşta pilotu yetersizliğe düşürme potansiyelinde ciddi bir tehlike olarak 80 yıldır bilinmektedir. İlk kez I. Dünya savaşında İngiltere’de bazı kazaların “havada bayılma” nedeniyle olduğu, keza ABD’de 1922 yılında yapılan Pulitzer hava yarışlarında da bazı pilotların bayıldıkları rapor edilmekle birlikte, konu müphem kalmış ve üzerinde fazlaca durulmamıştır. 1970’ li yıllarda […]